Britanya Demiryolu Gelirleri Artıyor: Geleceğe Bakış ve Altyapı

Büyük Britanya Demiryolu Sektöründe Toparlanma ve Geleceğe Bakış

Büyük Britanya’nın demiryolu ağı, yolcu talebindeki önemli bir toparlanma sayesinde, 2024 Nisan – 2025 Mart mali yılı için tren bileti gelirlerinde %8’lik bir artışla 11.5 milyar GBP’ye ulaştı. Bu olumlu gelişmeye rağmen, toplam gelir, sektörün devam eden finansal zorluklarını vurgulayarak, pandemi öncesi seviyelerin %12 altında seyrediyor. Bu makale, İngiltere’deki demiryolu sektöründeki son gelişmeleri inceleyerek, gelir artışının nedenlerini, bölgesel farklılıkları, hükümet desteğinin rolünü, harcamaları, altyapı yatırımlarını ve sektörün geleceğine dair beklentileri değerlendirecektir.

Yolcu Talebindeki Artış ve Gelir Performansı

Office of Rail and Road (ORR) tarafından yayınlanan son verilere göre, demiryolu ağında 1.7 milyar yolculuk gerçekleşti. Bu, yolcu sayılarında önemli bir artışa işaret ediyor ve tren bileti gelirlerine %8 oranında olumlu yansıdı. Gelirlerdeki bu artış, bölgesel farklılıklar gösterdi. Özellikle bölgesel operatörler %11’lik bir gelir artışı kaydederken, Londra ve Güney Doğu bölgesinde de %8’lik bir artış görüldü. Uzun mesafe hizmetleri de yaklaşık %8’lik bir artışla gelirlerini artırdı. Ortalama bilet fiyatı ise hafif bir artışla 6.65 GBP’ye yükseldi. Ancak, bu artışa rağmen, ortalama bilet fiyatları pandemi öncesi seviyelerin hala 0.82 GBP altında bulunuyor. Bu durum, yolcu sayılarındaki artışa rağmen, gelirlerin pandemi öncesi seviyelerine tam olarak ulaşamamasının nedenlerinden biri olarak görülebilir.

Hükümet Desteği ve Sübvansiyon Seviyeleri

Artan bilet gelirleri, demiryollarının günlük operasyonları için gereken hükümet finansmanında bir azalmaya yol açtı. Hükümet desteği, bir önceki yıla göre 0.9 milyar GBP azalarak 11.9 milyar GBP seviyesine geriledi. Ancak, devlet desteği hala demiryolunun operasyonel gelirinin neredeyse yarısını oluşturarak, COVID-19 öncesi seviyelerin oldukça üzerinde seyrediyor. Sübvansiyonlar, coğrafi bölgelere göre değişiklik gösteriyor. Yolcu başına kilometre başına en yüksek sübvansiyon, 45 peni ile Galler’de uygulanırken, İskoçya’da bu rakam 34 peni ve Güney ve Doğu İngiltere’de ise 16 peni olarak gerçekleşti. Bu durum, hükümetin demiryolu sektörüne olan desteğinin, bölgesel ihtiyaçlara göre farklılaştığını göstermektedir.

Sektör Gelir ve Giderleri

Sektörün toplam geliri %1 düşüşle 25.9 milyar GBP olarak gerçekleşti. Bu gelirin 11.5 milyar GBP’sini bilet gelirleri oluştururken, diğer kaynaklardan 1.8 milyar GBP ve operatörlerin bilet dışı gelirlerinden 0.7 milyar GBP elde edildi. Network Rail’in mülk gelirleri ise %32’lik önemli bir düşüşle 286 milyon GBP’ye geriledi. Bu düşüşün temel nedeni, varlık satışlarındaki yavaşlamaydı. Operasyonel harcamalar ise %1 artarak 26.0 milyar GBP’ye ulaştı. İmtiyazlı yolcu operatörlerinin maliyetleri, artan personel giderleri (%6.1) ve daha yüksek demiryolu araçları ve işletme maliyetleri nedeniyle %4.6 artarak 13.4 milyar GBP’ye yükseldi. Personel sayısındaki artış da %4.6 olarak gerçekleşti. Bu durum, sektördeki artan yolcu talebini karşılamak için daha fazla çalışana ihtiyaç duyulduğunu gösteriyor.

Altyapı Yatırımları ve Özel Sektör Katılımı

Demiryolu altyapısının geliştirilmesi ve demiryolu araçlarına yapılan harcamalar %4 düşüşle 10.3 milyar GBP olarak gerçekleşti. Bu harcamaların önemli bir kısmı (7.1 milyar GBP), HS2 projesine ayrıldı. Ancak, HS2 için ayrılan fonlar, programın yeniden yapılandırılması ve kapsam değişiklikleri nedeniyle hafif bir düşüş gösterdi. Network Rail’in geliştirmeleri için 2.1 milyar GBP harcandı. Özel sektör yatırımları ise %27 gibi önemli bir artış göstererek 756 milyon GBP’ye ulaştı. Bu özel sektör yatırımlarının büyük bir kısmı (525 milyon GBP), yeni veya yenilenmiş demiryolu araçlarına yönlendirildi. Özel sektörün demiryolu sektörüne olan ilgisinin artması, sektörün geleceği için olumlu bir işaret olarak değerlendirilebilir.

Operatör Kârları ve Demiryolu Araç Kiralama

İmtiyazlı operatörlerin mali performansı da karışık bir tablo çiziyor. Yirmi imtiyazlı operatörden on tanesi toplamda 164 milyon GBP temettü ödemesi bekliyordu. Bu, bir önceki yıla göre hafif bir düşüş ve pandemi öncesi seviyelerin yaklaşık yarısı anlamına geliyor. Demiryolu araç kiralama şirketleri de net kâr marjlarında %19’luk bir düşüş yaşadı ve hissedarlara yapılan temettü ödemeleri %19 düşüşle 275 milyon GBP’ye geriledi. Bu durum, sektördeki bazı oyuncuların finansal açıdan zorlandığını ve operasyonel verimliliğin artırılması gerektiğini gösteriyor.

Sonuç

Büyük Britanya demiryolu sektörü, yolcu talebindeki toparlanma ile birlikte önemli bir gelir artışı yaşamasına rağmen, pandemi öncesi seviyelere ulaşmakta zorlanıyor. Artan bilet gelirleri, hükümet desteğini azaltırken, devletin sektördeki rolü hala kritik öneme sahip. Altyapı yatırımları ve özel sektörün sektöre olan ilgisi artarken, operatörlerin kârlılıkları ve araç kiralama şirketlerinin performansı karışık bir tablo çiziyor. Gelecekte, sektörün finansal sürdürülebilirliğini sağlamak için operasyonel verimliliği artırmak, maliyetleri yönetmek ve özel sektör katılımını teşvik etmek kritik olacaktır. Hızlı tren projelerine yapılan yatırımlar ve artan yolcu talebi, sektörün uzun vadeli büyüme potansiyelini desteklemeye devam ediyor. Sürdürülebilir finansal yapının oluşturulması, sektörün geleceği için anahtar rol oynayacaktır.