Stratejik Dönüm Noktası: Rail Baltica Makasları Artık Baltık’ta Üretilecek

Bu haberde, Rail Baltica’nın Estonya, Letonya ve Litvanya’daki ulusal uygulayıcıları ile RB Rail AS’in, voestalpine Railway Systems ile imzaladığı merkezi makas tedarik çerçeve anlaşmaları ele alınıyor. 870 km’lik Avrupa hat açıklığına sahip koridor için makas üretiminin ilk kez Baltık ülkelerinden birinde (Litvanya’nın Valčiūnai tesisi) gerçekleştirilecek olması, bölgesel tedarik zinciri egemenliği açısından stratejik bir dönüm noktası. İlk teslimatların 2025 sonbaharında Jonava kesimine yapılması planlanıyor.

VALČIŪNAI, LİTVANYA – Rail Baltica’nın Estonya, Letonya ve Litvanya’daki ulusal uygulayıcı kuruluşları, RB Rail AS ile birlikte, voestalpine Railway Systems’in Valčiūnai tesisinde düzenlenen sembolik üretim başlangıcı töreninde yüksek hızlı ve standart makasların merkezi tedarikine yönelik çerçeve anlaşmalar imzaladı. Litvanya Ulaştırma ve Haberleşme Bakan Yardımcısı Roderikas Žiobakas ile LTG Group geçici CEO’su Arūnas Rumskas’ın katıldığı etkinlik, 870 kilometrelik Avrupa hat açıklığına sahip koridor için makas üretiminin ilk kez üç Baltık ülkesinden birinde gerçekleştirileceğini tescil etti. İlk teslimatların 2025 sonbaharında, Litvanya güzergâhının en ileri aşamadaki bölümü olan Jonava kesimine yapılması hedefleniyor.

Sözleşmeye Ait Temel Veriler

Sözleşmenin Kapsamı ve Teknik Detayları Nelerdir?

Çerçeve anlaşmalar, Rail Baltica koridorunun tamamında kullanılacak yüksek hızlı ve standart makasların merkezi tasarımı, üretimi ve tedarikinin yanı sıra uzun vadeli altyapı işletimi için gerekli ilgili bileşenleri kapsıyor. Trenlerin hat değiştirmesini, istasyonlara, terminallere ve depolara erişimini sağlayan mekanik sistemler olan makaslar, 200 km/sa üzeri hızlarda güvenlik ve güvenilirlik standartlarını karşılamak için hassas mühendislik gerektiren, yüksek hızlı demiryolu inşaatının teknik açıdan en talepkâr unsurları arasında yer alıyor. Merkezi tedarik modeli kapsamında, üç Baltık ülkesindeki makas teknik şartnamelerini tek bir çözüm yönetecek; böylece altyapı, sinyalizasyon ve kontrol-kumanda alt sistemleri arasında birlikte çalışabilirlik sağlanacak. Anlaşmalar, aşamalı uygulama gerekliliklerine ve ulusal ile AB fonlama dilimlerinin kullanılabilirliğine bağlı hükümlerle yapılandırıldı.

Bu Sözleşme Sektördeki Benzer Sözleşmelerle Nasıl Karşılaştırılır?

Çok ülkeli bir yüksek hızlı koridor için merkezi makas tedariki, Rail Baltica’yı Avrupa’nın en büyük sınır ötesi demiryolu programlarıyla aynı kategoride konumlandırıyor. Avusturya ile İtalya’yı bağlayan Brenner Baz Tüneli projesi, hat üstyapı bileşenleri için benzer bir birleşik tedarik stratejisi benimsemiş ve voestalpine, 64 kilometrelik tünel sisteminde 250 km/sa işletim için tasarlanan makasları tedarik etmiştir (Kaynak: BBT SE, 2023). Birim bazında, yüksek hızlı makas sözleşmeleri hız derecesine ve karmaşıklığa bağlı olarak birim başına tipik olarak 150.000 ila 400.000 Euro aralığında seyrederken, Rail Baltica’nın toplam makas adedi ve birim fiyatlandırması açıklanmadı. Bu saydamlık eksikliği, ihale aşamasında detaylı hat işleri sözleşme değerlerini yayımlayan Lyon–Torino baz tüneli gibi benzer AB fonlu programlarla karşılaştırıldığında bir fark oluşturuyor (Kaynak: TELT, 2024).

Not: Rail Baltica makas sözleşmesinin toplam değeri ve birim fiyatlandırmasına ilişkin bağımsız doğrulama verisi yayın tarihi itibarıyla mevcut değildi.

Editörün Değerlendirmesi

Makas üretiminin Valčiūnai tesisine kaydırılması, Rail Baltica’nın tedarik stratejisinde hesaplı bir değişime işaret ediyor — voestalpine’in Avusturya veya Almanya’daki tesislerinden ithalat yerine bölgesel üretim kapasitesine öncelik veriliyor. Bu yaklaşım, AB’nin 2022’den bu yana aciliyet kazanan askerî mobilite ve çift kullanımlı altyapı mantığıyla örtüşüyor; stratejik ulaştırma koridorları için tedarik zinciri egemenliği artık isteğe bağlı görülmüyor. Bu sonbahar ilk makasların teslim alınacağı Jonava kesimi fiilî bir referans kurulum işlevi görecek; buradan elde edilecek performans verileri, koridorun hâlâ tasarım veya erken inşaat aşamasındaki yaklaşık yüzde 80’lik kısmı için nihai teknik şartnameleri büyük olasılıkla etkileyecek. Bununla birlikte, sözleşme değerinin ve makas adetlerinin açıklanmamış olması, bağımsız birim maliyet kıyaslamasını şu aşamada imkânsız kılıyor (Kaynak: TELT, 2024).