İngiltere Onayladı: 2 Milyar Sterlinlik York Central Projesi Başlıyor

YORK, İNGİLTERE – McLaren Regeneration ve Arlington Real Estate konsorsiyumu, 2 milyar sterlin bütçeli York Central karma kalkınma projesinin 1. Etabı için yerel yönetimden planlama izni alarak saha çalışmalarını 2025 yılında başlatma hakkı kazandı. Onaylanan imar planı, 1.000’den fazla konut ünitesini ve East Coast Main Line (ECML) üzerinde yer alan York Demiryolu İstasyonu için yeni bir batı giriş binasını kapsıyor. Proje nihai aşamaya ulaştığında, demiryolu koridoruna bitişik 110 akrelik eski yük sahasında toplam 2.500 konut ve yaklaşık 93.000 metrekare (1 milyon fit kare) ticari alan üretilmiş olacak.

Projeye Ait Temel Veriler

Projenin Teknik Kapsamı Nedir?

York Central projesi, demiryolu işletmesinden arındırılmış 110 akrelik kahverengi arazi (brownfield) üzerinde kamu-özel ortaklığı sermaye yapısıyla inşa ediliyor. Onaylanan 1. Etap kapsamında inşa edilecek 1.000’i aşkın konutun yüzde 20’si yasal zorunluluk gereği sosyal ve erişilebilir konut kategorisinde sunulacak; konut bloklarına ofis binaları, perakende alanları, bir otel ve şehir merkezine doğrudan yaya aksları eşlik edecek. Temel zemin ve bağlantı altyapısı, Homes England ve Network Rail aracılığıyla sağlanan 135 milyon sterlin tutarındaki kamu bütçesiyle fonlanıyor. Planlama paketinde ayrıca 2.600 kamu personeline hizmet verecek 12.450 metrekarelik Hükümet Mülkiyet Ajansı (GPA) binası, Müze Meydanı ve Ulusal Demiryolu Müzesi bünyesindeki Central Hall genişleme çalışmaları yer alıyor.

Not: Bu alandaki geçmiş mülkiyet sınırlarının tescil dağılımına ilişkin bağımsız doğrulama verisi yayın tarihi itibarıyla mevcut değildi.

Bu Proje Benzer Yatırımlarla Nasıl Karşılaştırılır?

Demiryolu atıl alanlarının istasyon merkezli kentsel dönüşümle finansmana dönüştürülmesi modeli, Avrupa genelindeki istasyon rehabilitasyon girişimleriyle örtüşüyor. Birleşik Krallık iç pazarında 2024 ve 2025 ihale dönemlerinde doğrudan demiryolu arazisine entegre kamu-özel ortaklığı bazında eşdeğer ölçekte açıklanmış bir ihale sözleşmesi verisi bulunmuyor. Kıtadaki uygulamalar incelendiğinde, Avrupa Komisyonu’nun Avrupa’yı Bağlama Aracı (Connecting Europe Facility – CEF) üzerinden 804 demiryolu projesine istasyon kapasitesi artırımı ve darboğaz giderme amacıyla tahsis ettiği 34,4 milyar Euro tutarındaki doğrudan hibe modeliyle benzer bir bölgesel entegrasyon hedefleniyor (Kaynak: Avrupa Komisyonu, 2025). Ancak York Central örneğinde sermaye riski, kamu fonunun zemin hazırlığıyla sınırlandırılması ve konut geliştirme finansmanının doğrudan özel sektör ortaklarına bırakılması yöntemiyle AB modellerinden ayrışıyor.

Editörün Değerlendirmesi

Network Rail ve kamu kurumlarının atıl yük sahalarını ticari yatırıma açması, demiryolu işletme bütçelerine yük bindirmeden yolcu erişim kapasitesini artırma stratejisinin bir sonucudur. York İstasyonu’na doğrudan entegre edilen yeni batı girişi, istasyon erişim sürelerini kısaltırken istasyon çevresi gayrimenkul değerini doğrudan demiryolu bağlantısıyla yükseltmektedir. Bu transit odaklı kalkınma (TOD) yaklaşımı, ana demiryolu kavşaklarını sadece transfer noktası değil, kurumsal yerleşim alanı olarak konumlandıran küresel ulaştırma trendlerini yansıtıyor (Kaynak: Global Construction Review, 2025).