Avrupa Demiryolu Finansmanı: CEF ve TEN-T ile Sürdürülebilir Ulaşım

Avrupa Demiryolu Sektörünün Geleceği İçin Finansman Çağrısı: CEF ve TEN-T’nin Önemi

Avrupa Birliği (AB) demiryolu sektörü, kıtadaki ulaşım ağlarının geleceği için kritik bir öneme sahip olan finansman konusuna dikkat çekiyor. On Avrupa demiryolu sektörü kuruluşu, Avrupa Komisyonu’nun 16 Temmuz 2025’te açıkladığı 2028-2034 Çok Yıllı Mali Çerçeve (ÇYMF) kapsamında, Bağlantı Avrupa Tesisi (CEF – Connecting Europe Facility) için güçlü bir finansman sağlanması çağrısında bulundu. Bu çağrı, demiryolu altyapılarının geliştirilmesi, yüksek hızlı tren hatlarının yaygınlaştırılması ve askeri mobilite gibi stratejik önceliklerin desteklenmesi açısından hayati önem taşıyor. Bu makalede, söz konusu çağrının detayları, CEF’in demiryolu sektörü için önemi ve Avrupa ulaşım ağlarının geleceği üzerine derinlemesine bir analiz sunulacaktır.

Avrupa Komisyonu’nun Önerisi ve Sektörün Tepkisi

Avrupa Komisyonu’nun ÇYMF 2028-2034 teklifi, CEF’in devamlılığını öngörüyor. Bu kapsamda, CEF Ulaştırma bütçesinin toplamda 45.7 milyar avroya yükseltilmesi planlanıyor. Ancak, bu bütçenin 15.7 milyar avrosu askeri mobiliteye ayrılırken, sivil ulaştırma projeleri için ayrılan kaynakların mevcut döneme göre azalması endişe yaratıyor. AERRL, ALLRAIL, CER, CT4EU, EIM, ERFA, UIP, UITP, UIRR ve UNIFE gibi önemli sektör kuruluşları, hem sivil hem de savunma ile ilgili mobilite önceliklerini destekleyecek iddialı bir CEF’in gerekliliğini vurguluyor. Bu kuruluşlar, CEF’in Avrupa’nın rekabet gücü, güvenliği ve sürdürülebilir ulaşım hedefleri açısından kritik bir rol oynadığını belirtiyor.

Raylı Sistemlerin Avrupa Ulaşımındaki Kilit Rolü

Demiryolu altyapısı ve operasyonları, Avrupa’nın sivil ve askeri bağlantısı için vazgeçilmezdir. Tek Pazar’ı desteklemenin yanı sıra, AB’nin güvenliğinin sağlanmasında da kritik bir rol oynar. Raylı sistemler, şehirleri ve bölgeleri birbirine bağlayarak insanların ve malların verimli bir şekilde taşınmasını sağlar. Aynı zamanda, kıta genelinde askeri personel ve ekipman taşımacılığı için de hayati lojistik kapasite sunar. Kuruluşlar, özellikle Trans-Avrupa Ulaştırma Ağı (TEN-T) Yönetmeliği’nin AB’nin güvenliği ve rekabet gücü açısından taşıdığı önemi vurguluyor. TEN-T, Avrupa’daki ana ulaşım koridorlarını birbirine bağlayan ve demiryolu, karayolu, su yolu ve hava yolu gibi farklı ulaşım modlarını entegre eden stratejik bir ağdır.

CEF’in Öncelikleri ve Öneriler

Sektör kuruluşları, TEN-T çekirdek ve kapsamlı ağlarındaki darboğazların, özellikle sınır ötesi bağlantılarda, kentsel merkezlerde ve çok modlu merkezlerde giderilmesi gerektiğini belirtiyor. Gelecekteki CEF, uluslararası boyuta sahip ve çift kullanımlı projeler dahil olmak üzere altyapı projelerini finanse etmeye devam etmelidir. Ayrıca, Avrupa Demiryolu Trafik Yönetim Sistemi (ERTMS – European Rail Traffic Management System) gibi birlikte çalışabilir sistemlerin hızla devreye alınması ve hızlı tren ile yardımcı hat ağlarının genişletilmesi için yeterli finansmanın sağlanmasını savunuyorlar. ERTMS, Avrupa’daki demiryolu sistemlerinin birlikte çalışabilirliğini artırmak ve demiryolu trafiğinin güvenliğini ve verimliliğini yükseltmek için tasarlanmış bir sistemdir.

Finansman Eksikliğinin Potansiyel Sonuçları

CEF finansmanındaki potansiyel bir düşüş, Avrupa’nın ulaşım altyapısının modernizasyonunu ve genişlemesini olumsuz etkileyebilir. Bu durum, özellikle sınır ötesi bağlantılarda gecikmelere, kapasite sorunlarına ve ulaşım maliyetlerinde artışa yol açabilir. Yüksek hızlı tren projelerinin ertelenmesi, demiryolunun yolcu ve yük taşımacılığındaki payını azaltabilir ve daha fazla karbon emisyonuna neden olan diğer ulaşım modlarına olan bağımlılığı artırabilir. Ayrıca, askeri mobilite için ayrılan kaynakların yetersizliği, AB’nin savunma kabiliyetlerini zayıflatabilir ve lojistik zorluklara yol açabilir.

Sonuç

Avrupa demiryolu sektörü, Avrupa Parlamentosu ve Üye Devletleri’ni CEF Ulaştırma programını güçlü bir şekilde desteklemeye ve TEN-T ağının tamamlanması için finansman kapasitesini artırmaya çağırıyor. Bu çağrı, Avrupa’nın sürdürülebilir, güvenli ve rekabetçi bir ulaşım sistemine sahip olması için kritik öneme sahiptir. Demiryolu sektörü, modernizasyon, kapasite artırımı ve dijitalleşme gibi alanlarda sürekli gelişirken, yeterli finansman olmadan bu hedeflere ulaşmak mümkün olmayacaktır. Gelecekte, demiryolu sektörünün Avrupa ekonomisi ve güvenliğindeki rolü daha da artacak ve CEF’in başarısı bu süreçte belirleyici olacaktır.