Britanya Demiryolu 1,83 Milyar Yolcuyla 1920’den Beri Rekor Kırdı

Londra, Birleşik Krallık – Demiryolu ve Karayolu Ofisi (ORR), Nisan 2025 ile Mart 2026 arasında Büyük Britanya demiryolu ağında 1,83 milyar yolcu yolculuğu gerçekleştiğini açıkladı. Bu rakam, bir önceki yıla göre %6’lık artışa işaret ederken 2018-2019 dönemindeki 1,75 milyarlık pandemi öncesi zirveyi de aştı. Aynı dönemde toplam bilet geliri 12,32 milyar sterline ulaşmasına karşın, COVID-19 öncesinde kaydedilen 13,39 milyar sterlinin %8 altında kaldı.

Projeye Ait Temel Veriler

Projenin Teknik Kapsamı Nedir?

Elizabeth hattı, toplam 18,9 milyar sterlinlik Crossrail projesinin merkez unsurudur ve 2025-2026 döneminde 257,4 milyon yolcu taşıyarak ağ toplamının %14’ünü oluşturdu. Mayıs 2022’de hizmete giren 42 km’lik çift tüplü merkez bölüm, Paddington ile Abbey Wood arasında 10 yeni yer altı istasyonu ekledi. Hat bugün batıda Reading ve Heathrow’u, doğuda Shenfield ve Abbey Wood’a bağlayarak yüksek frekanslı bir doğu-batı arteri oluşturmakta ve Britanya’nın en yoğun tek demiryolu koridoru konumunda bulunmaktadır. ORR verilerine göre, Elizabeth hattının ötesinde büyüme, yoğunluk dışı yolculuklardaki %6’lık artışla 844 milyona ulaşan talep ve yıllık %4 artışla 234 milyona yükselen sezonluk bilet kullanımıyla desteklendi. Sezonluk bilet rakamı pandemi öncesindeki 588 milyon seviyesinin belirgin şekilde altında kalmaya devam etmektedir. ORR, yeni altyapının devreye girmesi ve yolcuların tek bir yolculuk için daha düşük maliyetle birden fazla bilet satın aldığı bölünmüş biletleme (split ticketing) uygulamasındaki yaygınlaşmanın, yolculuk sayım yöntemlerini değiştirdiğini belirtti.

Bu Proje Benzer Yatırımlarla Nasıl Karşılaştırılır?

Elizabeth hattının merkez bölümü, 42 km’lik tünel ve 10 yeni merkezi Londra istasyonunu 18,9 milyar sterlin maliyetle tamamladı. Bu, kilometre başına yaklaşık 450 milyon sterline denk gelmektedir. Buna karşılık Paris’in RER E (EOLE) batı uzantısı, 2024’te hizmete giren 8 km’lik tünel ve 3 yeni istasyonla 3,8 milyar avroya mal olmuş, kilometre başına yaklaşık 475 milyon avroluk birim maliyet ortaya koymuştur (Kaynak: Île-de-France Mobilités, 2024). Elizabeth hattının yıllık 257 milyon yolcu hacmi, RER E için öngörülen 60 milyonun dört katından fazla olup hattı Hong Kong MTR ve Tokyo JR East hatlarıyla birlikte dünyanın en yüksek yoğunluklu kentsel demiryolu projeleri arasına yerleştirmektedir. İstasyon başına düşen yıllık yolcu sayısı Elizabeth hattında yaklaşık 25,7 milyon iken RER E’de bu rakam 20 milyon olarak projeksiyon edilmiştir. ORR, bölünmüş biletlemenin manşet yolculuk sayısını ne ölçüde şişirdiğini veya bu uygulamanın yolcu başına efektif geliri ne kadar düşürdüğünü açıklamamıştır. Not: Bölünmüş biletlemenin toplam yolculuk sayısına etkisine ilişkin bağımsız doğrulama verisi yayın tarihi itibarıyla mevcut değildi.

Editörün Değerlendirmesi

1,83 milyar yolculuk eşiği, Britanya demiryolu ekonomisindeki yapısal bir dönüşümü maskeliyor: 12,32 milyar sterlinlik bilet geliri, yolcu hacimleri yüzyılın zirvesine ulaşmasına rağmen pandemi öncesi seviyenin %8 altında. Bu tablo, düşük getirili yoğunluk dışı seyahatlerdeki artış ve bölünmüş biletlemenin yaygınlaşmasıyla şekilleniyor. Almanya’nın Deutschlandticket uygulaması bölgesel demiryolu talebinde %25 artış yaratırken bilet geliri dengesini zorlamıştı; Britanya’daki durum bu örüntüyü yansıtmaktadır (Kaynak: ORR, 2026). Çin’in yüksek hızlı demiryolunu turizmle entegre etme stratejisi (Kaynak: Tourism-Review.com, 2026), bir sonraki gelir sınırının bilet fiyatlarında değil, artan isteğe bağlı yolcu payından elde edilecek yan harcamaların yakalanmasında yatabileceğini gösteriyor — Britanyalı operatörler bu stratejiyi henüz tam anlamıyla değerlendirmiş değil.