Almanya Bölgesel Demiryolu Finansmanında 14 Milyar Euro’luk Yapısal Açık

BERLİN – Almanya’nın 26 bölgesel demiryolu otoritesi, 2026–2031 döneminde mevcut hizmet seviyelerini sürdürebilmek için 14 milyar Euro’luk fon açığıyla karşı karşıya. Bundesverband SchienenNahverkehr (BSN) tarafından 25 Haziran’daki federal-eyalet toplantısı sonrası yapılan açıklamada, Avrupa Adalet Divanı’nın hat erişim ücretlerine getirdiği tavan nedeniyle 2025–2026’da yıllık 400 milyon Euro ek yük oluşacağı, mevcut bölgeselleştirme fon modelinin gerçek işletme maliyetlerini yansıtmadığı belirtildi. Bölgesel demiryolu ağı, 50’den fazla operatörle imzalanan 190 hizmet sözleşmesi kapsamında yılda yaklaşık 2,7 milyar yolcu taşıyor.

Finansmana Ait Temel Veriler

Finansmanın Kapsamı ve Dağılımı Nasıl İşliyor?

Bölgeselleştirme fonları (Regionalisierungsmittel), 1990’lardaki demiryolu reformu sonrasında yerel ve bölgesel yolcu demiryolu sorumluluğunun federal düzeyden eyaletlere devredilmesiyle oluşturulan federal transferlerdir. 2019 yılında eyaletler tahsis edilen fonların %98’ini kullanmış, bu kaynağın yaklaşık %75’i bölgesel demiryolu hizmetlerine yönlendirilmiş ve altyapı yatırımları 2016’dan bu yana iki katına çıkarak toplam harcamanın yaklaşık %10’una ulaşmıştır. Mekanizma, 20 yılda yolcu sayısında ortalama %28 artış sağlayan rekabetçi ihale modeline dayanmaktadır. Ancak BSN Başkanı Peter Panitz, sözleşmelerin artık geçerliliğini yitirmiş maliyet varsayımları altında imzalandığını, 2025 ve 2026 için geriye dönük yüz milyonlarca Euro’luk hat erişim ücretinin yetkili otoriteler tarafından karşılanamayacağını ve 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek yüksek tarifelerin federal tazmin olmaksızın sürdürülemez olduğunu ifade etti.

Bu Finansman Benzer Programlarla Nasıl Karşılaştırılır?

Almanya’nın bölgesel demiryolu için ihtiyaç duyduğu 14 milyar Euro’luk ek fon —beş yıla yayıldığında yılda yaklaşık 2,8 milyar Euro— ülkenin genel demiryolu yatırım patikasıyla keskin bir tezat oluşturmaktadır. Toplam Alman demiryolu yatırımı 2025 için 78,9 milyar Euro, 2027 için ise 117,5 milyar Euro olarak öngörülmekte olup, 500 milyar Euro’luk altyapı fonu ve gevşetilen borçlanma kurallarıyla desteklenmektedir (Kaynak: Reuters, Temmuz 2026; Construction Dive, 2025). Fransa’nın bölgesel demiryolu finansman modelinde —bölge konseyleri tarafından yönetilen TER sistemi— bölgesel otoritelerden yıllık yaklaşık 9 milyar Euro operasyonel sübvansiyon sağlanmakta, altyapı finansmanı SNCF Réseau üzerinden ayrı olarak yürütülmektedir. Bu ayrım, bölgesel hizmetleri altyapı maliyet dalgalanmalarına karşı Alman mekanizmasından daha etkin şekilde korumaktadır. İsviçre’nin Bahninfrastrukturfonds (Demiryolu Altyapı Fonu) ve kanton katkılarıyla finanse edilen bölgesel yolcu demiryolu ise enflasyona endeksli ayarlamalar içeren çok yıllı hizmet anlaşmalarıyla çalışmakta; bu özellik Almanya’nın mevcut çerçevesinde bulunmamaktadır. BSN’nin 14 milyar Euro’luk rakamı sadece mevcut hizmetlerin korunmasını kapsamakta olup ağ genişletme veya büyük projeleri içermemektedir; yani 2,7 milyar yolculu sistemin gerçek sermaye ihtiyacı muhtemelen daha yüksektir (Kaynak: Bundesverband SchienenNahverkehr, Haziran 2025).

Editörün Değerlendirmesi

25 Haziran’daki federal-eyalet toplantısında ortaya çıkan fon krizi, Alman demiryolu politikasındaki yapısal kopukluğu gözler önüne sermektedir: Federal hükümet yüksek hızlı ve uzun mesafe altyapı yatırımlarını tarihi seviyelere çıkarırken, bu koridorları besleyen ve günde 7,5 milyon yolcuya hizmet eden bölgesel demiryolu katmanı, piyasa gerçeklerini yansıtmayan bir maliyet modeliyle faaliyet göstermektedir. 2019’da fonların %98’inin kullanılmış olması, eyaletlerin kaynakları verimsiz yönettiği argümanını ortadan kaldırmakta; sorunun bütçe büyüklüğünde olduğunu teyit etmektedir. Ulaştırma Bakanı Patrick Schnieder’in Almanya’nın demiryolunda kararlı adım atması gerektiğine dair 2025 baharındaki açıklaması şimdi somut bir sınavla karşı karşıyadır: Federal bütçenin hatırı sayılır borçlanma kapasitesi, bölgesel hizmetlerin operasyonel finansmanına yönelecek mi, yoksa sermaye yoğun prestij projelerinde yoğunlaşmaya devam mı edecek? (Kaynak: Reuters, Temmuz 2026).