ABD INFRA Programı Demiryoluna 626,7 Milyon Dolar Hibe Açıkladı

WASHINGTON, D.C. – ABD Ulaştırma Bakanlığı (USDOT), Haziran 2026’da Ulusal Öneme Sahip Multimodal Yük ve Otoyol (INFRA) programı kapsamında 626,7 milyon dolarlık bir hibe çağrısı yayımladı. Toplam maliyeti 150 milyon doların üzerinde olan projelere öncelik tanınacak. Başvurular iki ayrı kulvarda alınacak: ilki yüzey taşımacılığı projeleri için 1 Temmuz 2026’ya, ikincisi ticari araç park projeleri için 15 Temmuz 2026’ya kadar yapılacak.

Finansmana Ait Temel Veriler

Finansmanın Kapsamı ve Dağılımı

Toplam 626,7 milyon dolarlık kaynak üç farklı mali yıl bütçesinden oluşturuldu. Track 1, 2023 ve 2024 mali yılı ödeneklerini karayolu, köprü, liman ve yük demiryolu iyileştirmeleri gibi yüzey taşımacılığı projelerine yönlendiriyor. Track 2 ise 2026 mali yılı ödeneğinin bir bölümünü yalnızca ticari motorlu araç park alanları projelerine tahsis ediyor. USDOT, iki kulvar arasındaki fon dağılım oranını duyurmadı. Hem intermodal terminal yükseltmeleri, aktarma terminali iyileştirmeleri, hemzemin geçit güvenlik projeleri hem de liman bağlantılı demiryolu altyapısı başvuruya uygun projeler arasında sayılıyor.

Bu Finansman Benzer Programlarla Nasıl Karşılaştırılır?

Mevcut 626,7 milyon dolarlık INFRA turu, programın 2022 mali yılında 26 proje için tahsis ettiği 1,55 milyar dolarlık toplamın oldukça altında kalıyor (Kaynak: USDOT, 2022). Buna karşılık bu yıl ilk kez ticari araç park alanlarına özel ayrı bir kulvar açılması, pandemi döneminde belirginleşen tedarik zinciri iş gücü darboğazlarına (özellikle kamyon sürücüleri için dinlenme tesisi eksikliğine) yönelik politika değişikliğine işaret ediyor. ABD’deki INFRA programı, Avrupa Birliği’nin 2021-2027 dönemi için 25,8 milyar avro bütçe ayırdığı Connecting Europe Facility (CEF) ile benzer bir mantığa sahip; her ikisi de ulusal ölçeği aşan büyük multimodal koridorlara odaklanıyor (Kaynak: Avrupa Komisyonu, 2021). INFRA’yı diğer ABD federal demiryolu hibe programlarından ayıran en önemli özellik ise 150 milyon dolarlık asgari proje büyüklüğü şartı. Örneğin Consolidated Rail Infrastructure and Safety Improvements (CRISI) programı daha küçük ölçekli projeleri de fonlayabiliyor. Türkiye ise AB üyesi olmadığı için CEF’ten doğrudan yararlanamasa da, Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA) kapsamında demiryolu altyapısına yönelik hibe niteliğinde fonlar kullanabiliyor; ancak IPA III’ün (2021-2027) ulaştırma bileşenine ait kesin rakam henüz kamuya açık değil.

Editörün Değerlendirmesi

USDOT’un bu hibe turu, Mayıs 2026’da Amerikan Demiryolları Birliği’nin bildirdiği yük vagonu ve intermodal hacim artışlarıyla aynı döneme denk geliyor. Fonun ağırlıklı olarak 150 milyon dolar üzeri projelere kanalize edilmesi, federal düzeyde darboğaz altyapısına odaklanan bir strateji benimsendiğini gösteriyor. Ticari araç park alanları için ayrı bir kulvar açılması ise, karayolu-demiryolu etkileşimindeki insan faktörünün altyapı planlamasına dâhil edildiğine işaret ediyor. Bu eğilim, Avrupa ve Asya’daki multimodal koridor yatırımlarında da giderek daha fazla görülüyor; Türkiye’nin de özellikle Avrupa bağlantılı yük koridorlarında benzer bütüncül planlama yaklaşımlarını güçlendirmesi gerektiği bir dönemdeyiz.