AB Yeni Devlet Yardımı Kuralları: Demiryolu Sektörünü Hızlandırıyor

BRÜKSEL – Avrupa Komisyonu, sürdürülebilir taşımacılık için devlet yardımı kurallarını modernleştirmek üzere yeni Kara ve Çok Modlu Taşımacılık (LMT) Kılavuzları ile Ulaştırma Blok Muafiyet Tüzüğü’nü (TBER) kabul etti. 2008’den kalma kılavuzların yerini alacak bu düzenlemeler, 30 Mart 2026’da yürürlüğe girecek. TBER ise 31 Aralık 2034’e kadar geçerliliğini koruyacak.

Düzenlemeye Ait Temel Bilgiler

Düzenleme Neleri Kapsıyor?

Yeni çerçeve, demiryolu, iç su yolları ve çok modlu operasyonlar dahil olmak üzere, sadece karayolu taşımacılığından daha sürdürülebilir tüm kara taşımacılığı modlarına yönelik kamu desteği için kurallar belirliyor. Bu düzenleme, altyapı inşası, yeni ticari hizmetlerin başlatılması ve demiryolu yük taşımacılığındaki kamu hizmeti yükümlülüklerinin geri ödenmesi dahil olmak üzere, hem işletme hem de yatırım yardımı koşullarını açıklığa kavuşturuyor. KOBİ’lerin ve yeni pazara girenlerin demiryolu araçları ve gemi tedarikini kolaylaştırmak için özel hükümler içeriyor; bu da rekabeti artırmayı ve AB’nin yeşil ve dijital dönüşüm hedeflerini desteklemeyi amaçlıyor.

Bu Düzenleme Küresel Standartlar Açısından Ne İfade Ediyor?

Avrupa Birliği’nin devlet yardımı çerçevesi yaklaşımı, diğer büyük ekonomilerde görülen doğrudan federal finansman modellerinden önemli ölçüde farklılaşıyor. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri’nde, Çift Taraflı Altyapı Yasası (Bipartisan Infrastructure Law) milyarlarca doları doğrudan belirli demiryolu projelerine ve koridorlara, özellikle Amtrak gibi kuruluşlar aracılığıyla yolcu demiryolu yükseltmelerine tahsis etmektedir (Kaynak: ABD Ulaştırma Bakanlığı, 2021). Buna karşılık, AB modeli merkezi bir finansman sağlamaz; bunun yerine 27 Üye Devleti’ne, tek pazarın rekabet ilkelerini güvence altına alan uyumlaştırılmış bir yasal çerçeve içinde kendi ulusal bütçelerini ulaştırma projeleri için kullanma yetkisi verir. Ulaştırma Blok Muafiyet Tüzüğü (TBER) kapsamında ön bildirimden muaf tutulan yardımlar için belirli parasal eşikler, ilk duyuruda açıklanmamıştır.

Editörün Değerlendirmesi

16 yıldır beklenen bu güncelleme, demiryolu ve su yolu dijitalleşmesine yönelik özel ve kamu yatırımlarını hızlandırmak ve riskleri azaltmak üzere tasarlandı. Kurallar, Mordor Intelligence’ın 2024 verilerine göre 2031 yılına kadar %5,46’lık Bileşik Yıllık Büyüme Oranı (CAGR) ile büyümesi beklenen demiryolu sinyalizasyonu gibi bir pazar için kritik olan birlikte çalışabilirlik yardımlarını basitleştirerek temel yatırım engellerini doğrudan ele alıyor. Komisyon, 2034’e kadar düzenleyici kesinlik yaratarak Tek Avrupa Demiryolu Alanı’nı ilerletmek ve Yeşil Mutabakat’ın modal değişim hedeflerini karşılamak için gerekli sermayeyi serbest bırakmayı hedefliyor (Kaynak: Avrupa Komisyonu, 2024).