Macaristan Demiryolu Yükü Düşüşte: Hükümetten Acil Destek Talebi

BUDAPEŞTE, MACARİSTAN – Macaristan demiryolu yük taşımacılığı sektörü, 2025 yılında ton-kilometre performansında bir önceki yıla göre %11’lik ciddi bir düşüş kaydetti. Bu düşüş, birim maliyetlerdeki %11,8’lik artışa karşın nominal tarife artışının sadece %2’de kalmasıyla ortaya çıkan fiyat farkından kaynaklandı. Sektör liderleri, bu duruma yanıt olarak, önerilen VÁGTA politika çerçevesi altında hükümetten acil düzenleyici destek talep etti.

Düzenlemeye Ait Temel Bilgiler

Düzenleme Neleri Kapsıyor?

Önerilen VÁGTA politika çerçevesi, Macaristan’ın düşüşteki demiryolu lojistik sektörünü hedefli mali sübvansiyonlar, enerji fiyat tavanları ve altyapı ücreti ayarlamaları yoluyla istikrara kavuşturmayı amaçlamaktadır. Program, tek vagonlu demiryolu taşımacılığını yeniden canlandırmaya ve kombine intermodal taşımacılık için doğrudan devlet desteği sağlamaya odaklanmaktadır. “Son mil” darboğazlarını gidermek amacıyla, politikanın ülkedeki 944 sanayi yan hattının bir kısmını yeniden faaliyete geçirmesi hedeflenmektedir; bu hatların şu anda %50’den azı aktif olarak kullanılmaktadır. Ayrıca, düzenleme demiryolu işletmecilerine korumalı yakıt fiyatlarına erişim sağlamayı ve 2022 öncesi seviyelerinin üç katı yüksek olan çekiş elektriği için sistem kullanım ücretlerini düşürmeyi amaçlamaktadır. Politika aynı zamanda, sektöre yıllık 3 milyar ila 5 milyar Macar forinti (yaklaşık 7,7 milyon Avro ila 12,8 milyon Avro) ek yük getiren yenilenebilir enerji için zorunlu besleme tarifesi (KÁT) uygulamasının iyileştirilmesini de hedeflemektedir.

Bu Düzenleme Küresel Standartlar Açısından Ne İfade Ediyor?

Macaristan’ın demiryolu yük performansındaki %11’lik düşüş, Avrupa Birliği’nin 2030 yılına kadar demiryolu yük taşımacılığı pazar payını %30’a çıkarma hedefleriyle çelişmektedir. AB genelinde demiryolu yük taşımacılığının mevcut pazar payı ortalama %18 civarındadır (Kaynak: Eurostat, 2022). Batı Avrupa ülkeleri, özellikle Almanya, demiryolunun rekabetçiliğini korumak amacıyla hat erişim ücretlerini önemli ölçüde sübvanse etmektedir. Örneğin, Almanya’da demiryolu altyapı ücretleri, karayolu taşımacılığına kıyasla demiryolunun daha cazip hale gelmesi için devlet destekli programlarla düşürülmektedir (Kaynak: Alman Federal Ulaştırma ve Dijital Altyapı Bakanlığı, 2023). Buna karşılık, Macaristan’da altyapı kullanım ücretleri artmış, bu da işletmecilerin enflasyonla eşleşmesi gereken tahmini %9,8’lik tarife artışını müşterilerine yansıtamamasına neden olmuştur. Ayrıca, Macaristan demiryolu pazarındaki finansal sıkıntı, ilişkili ticari sigorta sektöründe de gözlemlenmektedir; demiryoluyla ilgili ticari birleşik ve birleşik sorumluluk branşlarında 2026 yılının ilk çeyreğinde yıllık Brüt Yazılan Prim (GWP) oranları sırasıyla %13,9 ve %12,3 düşüş göstermiştir (Kaynak: Insurance Times, 2026). Bu yapısal gerileme, düşük karbonlu üretim yatırımlarının tetikleyeceği Macaristan yeşil lojistik sektöründe acil büyüme öngören iyimser piyasa tahminlerine meydan okumaktadır (Kaynak: IndexBox, 2025).

Editörün Değerlendirmesi

Mevcut kriz, Macaristan’ın Orta Avrupa’da önemli bir lojistik merkezi olma hevesinin, acil devlet düzeyinde hat erişim ve enerji sübvansiyonları olmadan son derece savunmasız olduğunu göstermektedir. VÁGTA programının finanse edilmemesi halinde, karayolu taşımacılığına doğru yaşanacak modal kayma, Macaristan’ın uzun vadeli emisyon hedeflerini zayıflatacak ve endüstriyel tedarik zincirlerini olumsuz etkileyecektir. Bu yapısal düşüş, enerji piyasalarındaki dalgalanmalar arasında demiryolu işletmecilerinin daha çevik karayolu yük ağlarıyla rekabet etmekte zorlandığı daha geniş bir bölgesel eğilimi yansıtmaktadır (Kaynak: Railway Age, 2025).