Moldova’dan Demiryollarına €15 Milyon: AB Entegrasyon Hamlesi

KİŞİNEV, MOLDOVA – Moldova Bakanlar Kurulu, 2025 yılında ulusal demiryolu sektörünün modernizasyonu için 2026 devlet bütçesinden tahsis edilecek 15 milyon Avro’nun yasal çerçevesini oluşturan bir yasa taslağını onayladı. Bu düzenleme, devlet işletmesi Calea Ferată din Moldova’nın (CFM) yeniden yapılandırması tamamlanmadan önce altyapı yönetimi ve yolcu taşımacılığı için çok yıllı sözleşmelerin imzalanmasına olanak tanıyor.

Düzenlemeye Ait Temel Bilgiler

Düzenleme Neleri Kapsıyor?

Onaylanan yasa taslağı, Moldova’da yolcu taşımacılığı ve altyapı yönetimi için çok yıllı kamu hizmeti sözleşmeleri imzalanmasını sağlayacak finansal ve yasal mekanizmaları belirliyor. Bu düzenleme, devam eden Calea Ferată din Moldova (CFM) yeniden yapılanmasından bağımsız olarak sözleşmelerin yapılabilmesini sağlayarak kritik hat bakımı ve onarımı için fonlama darboğazlarını engellemeyi amaçlıyor. Ayrıca, özel ve uluslararası sermayeyi çekmek için eş finansman mekanizmaları ve Avrupa Birliği demiryolu düzenlemelerinin benimsenmesi için basitleştirilmiş idari prosedürler getiriyor. Ancak, taslak metinde kamu-özel eş finansmanının tam oranı açıklanmadı.

Bu Düzenleme Küresel Standartlar Açısından Ne İfade Ediyor?

Moldova’nın AB demiryolu entegrasyonunu kolaylaştırmaya yönelik bu düzenleyici adımı, uluslararası demiryolu seyahatini harmonize etmeye yönelik daha geniş Avrupa çabalarıyla uyumludur, ancak finansal ölçek açısından önemli farklılıklar göstermektedir. Moldova ulusal ağının tamamını yeniden yapılandırmak için 15 milyon Avro ayırırken, Avrupa Birliği blok genelinde sınır ötesi biletleme ve yolcu haklarını düzene sokmak için çok daha kapsamlı bir düzenleyici müdahale önermiştir (Kaynak: Avrupa Komisyonu, 2024). Bu AB çapındaki girişim, zorunlu yolcu tazminatı ve yeniden yönlendirme kurallarını içerse de, düzenleyici yoğunluğu nedeniyle Avrupa Demiryolu ve Altyapı Şirketleri Topluluğu’ndan (CER) tepki almıştır (Kaynak: CER, 2024). Ayrıca, Moldova’nın geçişinin ölçeği, küresel demiryolundaki çarpıcı finansman farklılıklarını vurgulamaktadır; örneğin, ABD’deki Sound Transit gibi transit kurumları, uzun vadeli genişlemeler için 34,5 milyar dolarlık bir finansman açığıyla karşı karşıyadır. Bu durum, gelişmekte olan Doğu Avrupa koridorlarına kıyasla olgun Batı ağlarının devasa sermaye gereksinimlerini gözler önüne sermektedir (Kaynak: Sound Transit, 2024).

Editörün Değerlendirmesi

Moldova’nın bu düzenleyici hızlandırması, altyapı yatırımlarının akışını sürdürmek amacıyla devlet demiryolu yeniden yapılanmasının yavaş bürokrasisini aşmaya yönelik pragmatik bir yaklaşımı temsil ediyor. Kişinev, eş finansmanı yasallaştırarak ve piyasayı erken dönemde özel operatörlere açarak, AB’nin Birinci Demiryolu Direktifi’ni taklit eden rekabetçi bir çerçeve oluşturuyor. Bu stratejik adım, jeopolitik aksaklıkların ardından Doğu Avrupa’da bölgesel lojistik koridorları kalıcı olarak değiştiği için kritik öneme sahiptir ve Romanya ile daha geniş AB’ye verimli demiryolu bağlantılarını ulusal bir güvenlik önceliği haline getirmektedir (Kaynak: Avrupa Komisyonu, 2023).