NS, BM Listesine Rağmen CAF’a 600 Milyon Euro’luk Siparişini İptal Etmiyor

UTRECHT, Hollanda – Hollandalı demiryolu operatörü Nederlandse Spoorwegen (NS), İspanyol üretici CAF’ın Kudüs Hafif Raylı projesindeki rolü nedeniyle Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği (OHCHR) veri tabanına alınmasına rağmen, şirketle imzaladığı 600 milyon Euro’yu aşan DDNG çift katlı tren sözleşmesini iptal etmeyeceğini açıkladı. 2022’de imzalanan sözleşme, Civity Duo platformuna dayalı 30 dört vagonlu ve 30 altı vagonlu tren setini kapsıyor. NS, yürürlükteki Avrupa mevzuatının şirkete yalnızca ahlaki gerekçelerle bir üreticiyi ihale dışı bırakma dayanağı vermediğini belirtiyor.

Sözleşmeye Ait Temel Veriler

Bu Sözleşmenin Kapsamı ve Teknik Detayları Nelerdir?

DDNG siparişinin toplam koltuk kapasitesi yaklaşık 30.000; sözleşmedeki opsiyonların tamamı kullanıldığında bu kapasite 80.000 koltuğa kadar çıkabiliyor. Tek katlı uç vagonlar tekerlekli sandalye kullanıcıları için basamaksız biniş sağlarken, aradaki çift katlı vagonlar yolcu yoğunluğunu artıracak şekilde tasarlandı. CAF ilk setleri İspanya’nın Beasain kentinde üretiyor.

Sözleşme, Belçika ve Almanya için opsiyonel uluslararası versiyonları da içeriyor. Bu proje, CAF’ın İsrailli yüklenici Shapir ile yürüttüğü Kudüs Hafif Raylı işinden ayrı konumda; söz konusu iş tramvay tedariki, modernizasyon, sinyalizasyon, güç sistemleri ile işletme ve bakım faaliyetlerini kapsıyor.

Bu Sözleşme Sektördeki Benzer Sözleşmelerle Nasıl Karşılaştırılır?

CAF’ın NS’ten aldığı 600 milyon Euro’yu aşan sipariş, NS’nin bu çevrimde verdiği en büyük çift katlı çerçeve anlaşmalarından biri olarak öne çıkıyor. Ancak Avrupa raylı taşıt tedarikinde bu tutar istisnai bir büyüklük oluşturmuyor. Alstom, 2025/26 mali yılında sipariş alımını bir önceki yıla göre %39 artırarak 27,6 milyar Euro’ya çıkardı; toplam sipariş birikimi 104,4 milyar Euro’ya ulaştı (Kaynak: RailwayPro, 2026). Stadler ise aynı dönemde sektör genelindeki maliyet baskılarına rağmen kâr marjını iyileştirdi (Kaynak: RailMarket, 2026).

Tartışma, Birleşik Krallık’taki daha geniş bir tedarik modeliyle de örtüşüyor. Al Jazeera 2026’da kamu kurumlarının yasadışı İsrail yerleşimleriyle bağlantılı şirketlerle milyarlarca dolarlık sözleşme yürüttüğünü, mahkemelerin ve parlamentoların bu tedarik zinciri sorununu Hollanda dışında da ele almak zorunda kaldığını aktardı (Kaynak: Al Jazeera, 2026). NS’nin kamuoyuna açıklamadığı nokta ise sözleşmedeki opsiyon dilimlerinin kesin değeri ve tetikleyici koşulları; Birleşmiş Milletler kaydının neden “ciddi mesleki suistimal” kapsamında değerlendirilmediğine ilişkin hukuki gerekçe de paylaşılmadı.

Editörün Değerlendirmesi

NS, ihaleden yasaklama konusunu Avrupa tedarik kurallarına dayandırarak hukuken daha güvenli bir kulvar seçti; ancak bu yaklaşım itibar ve idari riski ortadan kaldırmıyor. OHCHR veri tabanı, yerleşim bağlantılı kurumsal durum tespiti için fiili bir referans noktası hâline geliyor ve sözleşmedeki her opsiyon kullanımı bu konuyu yeniden gündeme getirecek. NS’nin insan hakları kriterleri farklı tedarikçi ülkelerde farklı uygulanıyorsa şirket hukuki itirazlara açık hâle gelir; Avrupa Komisyonu ayrıca Hollanda’nın NS ile ayrıcalıklı ilişkisini mercek altına aldı (Kaynak: RailwayPro, 2026).