Hırvatistan’da Sürdürülebilir Ulaşım: Batarya Trenleri & Altyapı

Hırvatistan Demiryollarında Çığır Açan Bir Dönüm Noktası: Batarya Trenleri ve Modernizasyon Hamlesi

Demiryolu sektörü, iklim değişikliği ve sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda önemli bir dönüşümden geçiyor. Bu dönüşümün en dikkat çekici unsurlarından biri de, fosil yakıtlara olan bağımlılığı azaltmayı hedefleyen yeni nesil teknolojilerin demiryolu ulaşımına entegre edilmesidir. Bu bağlamda, Hırvatistan’ın demiryolu sistemindeki modernizasyon çabaları, batarya trenlerinin devreye alınmasıyla yeni bir evreye giriyor. 29 Eylül 2025’te hizmete giren ilk batarya treni, sadece Hırvatistan için değil, tüm Avrupa demiryolu sektörü için önemli bir gelişme olarak değerlendirilebilir. Bu makalede, Hırvatistan’daki bu önemli adımın detaylarını, teknik özelliklerini ve geleceğe yönelik potansiyelini derinlemesine inceleyeceğiz.

Raylı Sistemlerde Sürdürülebilir Enerji Çözümleri

Hırvatistan’daki bu girişim, yolcu taşımacılığında yeşil teknolojilerin uygulanması projesi kapsamında hayata geçirilmiştir. Bu proje, Ulusal İyileşme ve Dayanıklılık Planı (NRRP) 2021-2026 aracılığıyla finanse edilmektedir. Projenin temel amacı, demiryolu ulaşımında emisyonları azaltmak, enerji verimliliğini artırmak ve daha sürdürülebilir bir ulaşım sistemi oluşturmaktır. Batarya trenlerinin kullanıma alınması, bu hedeflere ulaşmak için atılan önemli adımlardan biridir. Bu trenler, 200 kilometrelik bir menzile sahip olup, özellikle elektrik hattı olmayan bölgelerde hizmet verecektir. Bu sayede, dizel trenlerin yerini alarak çevresel etkileri azaltacak ve daha sessiz bir ulaşım imkanı sunacaktır.

Batarya Trenlerinin Teknik Özellikleri ve Kullanım Alanları

Hırvatistan’da hizmete giren batarya treni, iki vagonlu, alçak tabanlı bir ünitedir. Bu tasarım, engelli bireylerin erişimini kolaylaştırmak için rampalar, bisikletler için özel alanlar ve engelli tuvaletleri gibi özellikler sunmaktadır. Yolcu konforu için iç ve dış mekanlar video gözetimi altında tutulmakta, yolculara ekranlar aracılığıyla video içerikleri sunulmaktadır. Ayrıca, sesli ve görsel istasyon anonsları ve ücretsiz Wi-Fi hizmeti de sağlanmaktadır. Tren, 113 oturma ve 114 ayakta yolcu kapasitesine sahiptir. İhtiyaç duyulduğunda, kapasiteyi artırmak için yeni nesil alçak tabanlı trenlerle birleştirilebilir. Maksimum 120 km/saat hıza ulaşabilen tren, sadece özel şarj istasyonlarında şarj edilmekte olup, tam şarj süresi 30 dakikadır. İlk etapta Split ve çevresindeki hatlarda hizmet verecek olan tren, Aralık ayından itibaren Virovitica–Bjelovar–Virovitica hattında da kullanılacaktır. Şarj altyapısının tamamlanmasıyla birlikte, Split–Kaštel Stari–Split güzergahında da hizmet vermeye başlayacaktır.

Proje Finansmanı ve Altyapı Yatırımları

Yeşil teknolojilerin yolcu taşımacılığında uygulanması projesinin toplam değeri 17.1 milyon Euro olup, bunun 13.3 milyon Euro’su NRRP fonlarından karşılanmaktadır. Proje kapsamında, Bjelovar, Virovitica, Osijek, Varaždin, Pula ve Split Predgrađe’de olmak üzere altı adet şarj istasyonu inşa edilmektedir. Bu istasyonlar, batarya trenlerinin kesintisiz bir şekilde hizmet verebilmesi için kritik öneme sahiptir. Altyapı yatırımları, demiryolu ağının modernizasyonu ve enerji verimliliğinin artırılması açısından büyük önem taşımaktadır. Avrupa Yatırım Bankası’ndan (EIB) alınan bir kredi ile desteklenen bu yatırımlar, yerel ve bölgesel hatların yenilenmesini de kapsamaktadır. Zagreb–Macaristan sınırı hattındaki çalışmaların yıl sonuna kadar tamamlanması planlanmakta olup, bu sayede tamamen yenilenmiş ve modernize edilmiş bir demiryolu hattı oluşturulacaktır.

Hırvatistan Demiryollarında Gelecek Vizyonu ve Yeni Trendler

Hırvatistan, raylı sistemlerini modernizasyon çalışmalarına devam etmektedir. Bu kapsamda, batarya trenlerinin yanı sıra dizel-elektrik ve hibrit trenler de hizmete alınmaktadır. 2026 yılında Zagreb–Split hattında altı adet yeni konforlu hibrit tren hizmete girecek, bu sayede daha fazla yolcuya daha konforlu bir seyahat imkanı sunulacaktır. Ayrıca, 2025 Haziran ayında, dizel-elektrik üniteleri, BEMU’lar ve batarya üniteleri dahil olmak üzere 13 ek tren tedariki için bir sözleşme imzalanmıştır. Bu yatırımlar, ülkenin demiryolu ağının kapasitesini artıracak, hizmet kalitesini yükseltecek ve daha sürdürülebilir bir ulaşım sistemi oluşturulmasına katkı sağlayacaktır. Hırvatistan, EUROFIMA’dan (Avrupa Demiryolu Finansmanı) alınan 31 milyon Euro’luk bir krediyle finanse edilen dizel-elektrikli çoklu ünitelerin teslimatını tamamlamayı hedeflemektedir. Bu sayede, daha modern ve çevre dostu bir ulaşım ağına sahip olunması amaçlanmaktadır. Şu anda 68 yeni tren hizmet vermekte olup, son dört yılda 40 tren teslim edilmiştir. Ek olarak, daha fazla batarya ve batarya-elektrik treni dahil olmak üzere 21 trenin tedariki devam etmektedir.

Sonuç

Hırvatistan, demiryolu ulaşımında köklü bir dönüşüm sürecine girmiş durumda. Batarya trenleri, dizel-elektrikli trenler ve hibrit trenler gibi yeni teknolojilerin kullanıma alınması, bu dönüşümün en önemli göstergelerinden biridir. NRRP fonları ve Avrupa Yatırım Bankası’ndan sağlanan kredilerle desteklenen bu yatırımlar, demiryolu altyapısının iyileştirilmesi ve yolcu taşımacılığının geliştirilmesi için büyük önem taşımaktadır. Hırvatistan’ın bu adımları, diğer Avrupa ülkeleri için de örnek teşkil edebilir ve demiryolu sektörünün geleceğinde sürdürülebilirlik ve verimlilik hedeflerine ulaşılmasına katkı sağlayabilir. Gelecekte, daha fazla yenilikçi teknolojinin demiryolu ulaşımına entegre edilmesi ve daha kapsamlı altyapı yatırımlarıyla, Hırvatistan demiryollarının bölgesel ve uluslararası rekabette daha güçlü bir konuma gelmesi beklenmektedir.