TÜRASAŞ ve ASELSAN’ın Yerli Treni 240 km/s Hıza Ulaştı

ANKARA, TÜRKİYE – Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, TÜRASAŞ tarafından üretilen Türkiye’nin ilk yerli yüksek hızlı elektrikli treninin test programı kapsamında 240 km/s hıza ulaştığını açıkladı. Daha önce dinamik frenleme denemelerinde 225 km/s hız kaydeden sekiz araçlı alüminyum gövdeli prototip, 577 yolcu taşıma kapasitesine sahip. Bakanlık, trenin nihai maksimum tasarım hızını veya hizmete giriş tarihini henüz kamuoyuna duyurmadı.

Teknolojiye Ait Temel Veriler

Teknolojinin Teknik Özellikleri Nelerdir?

Trenin çekiş sistemi ve tren kontrol ve yönetim sistemi (TCMS), TÜRASAŞ ile Türk savunma elektroniği firması ASELSAN tarafından ortak tasarlanıp yerli olarak üretildi. Bu iş birliği, savunma sektöründeki güç elektroniği ve gömülü kontrol sistemleri uzmanlığının demiryolu uygulamalarına aktarıldığı sektörler arası bir teknoloji transfer stratejisine işaret ediyor. Sekiz araçlı alüminyum gövdeli konfigürasyonda, platformdan araca entegre asansörlere sahip iki tekerlekli sandalye erişimine uygun bölüm dahil 577 yolcu taşınabiliyor. Yerleşik sistemler arasında tam otomatik iklimlendirme, elektromekanik yolcu kapıları, otomatik tren durdurma sistemi, yangın algılama sensörleri, görsel-işitsel yolcu bilgilendirme ekranları, güvenlik kameraları ve mutfak tarzı servis alanlı otomatlar bulunuyor.

Bu Teknoloji Sektörde Nerede Duruyor?

TÜRASAŞ’ın 240 km/s test hızı, mevcut yüksek hızlı platformlarla kıyaslandığında mütevazı bir konumda bulunuyor. TCDD’nin Ankara-Konya ve Ankara-İstanbul hatlarında işlettiği Siemens Velaro TR setleri, sekiz araçlı dizilimde 516 koltukla 300 km/s servis hızına ulaşıyor (Kaynak: Siemens Mobility, 2023). Fransa’da hizmet veren Alstom TGV Duplex, sekiz araçlı çift katlı konfigürasyonda yaklaşık 509 ila 545 yolcu taşırken 320 km/s hız yapabiliyor (Kaynak: Alstom, 2024). Çin’de 2017’den bu yana kullanılan CRRC Fuxing serisi ise 350 km/s hızla, konfigürasyona bağlı olarak 556 ila 576 koltuk sunuyor (Kaynak: CRRC, 2024). Türkiye yapımı trenin sekiz araçta 577 yolcu taşıması yüksek yoğunluklu bir iç yerleşime işaret etmekle birlikte, maksimum tasarım hızının açıklanmaması rekabetçi konumlandırmayı belirsiz kılıyor. Öte yandan Türkiye, eş zamanlı olarak Tatravagonka ile 10 yıllık demiryolu tekerlek seti tedarik anlaşması imzalayarak demiryolu araçları bileşen tedarik zincirini yerlileştirme yönünde paralel bir strateji yürütüyor (Kaynak: Manufacturing Today India, 2025).

Not: Tasarım hızı ve birim maliyet verileri Bakanlık tarafından yayınlanmadığı için platformun ihracat potansiyeline dair bağımsız değerlendirme verisi yayın tarihi itibarıyla mevcut değildi.

Editörün Değerlendirmesi

TÜRASAŞ programı, Siemens veya Alstom’un 300-350 km/s ölçütlerini yakalamaktan çok, yabancı demiryolu araç tedarikçilerine uzun vadeli bağımlılığı azaltacak yerli tasarımdan üretime bir kabiliyet zinciri kurmayı hedefliyor. ASELSAN ortaklığı programın stratejik açıdan en dikkat çekici unsuru: savunma sektörünün güç elektroniği ve gömülü sistem birikiminin demiryolu çekiş ve TCMS uygulamalarına yönlendirilmesi, Güney Kore HYUNDAI Rotem örneğinde emsali bulunan ancak Avrupa’da yaygın olmayan bir model. Açıklanmayan maksimum hız ve belirsiz sertifikasyon takvimi, programın ihracata hazır platformlara kıyasla henüz erken olgunluk aşamasında olduğunu düşündürüyor. 1.200 kilometreyi aşan büyüyen yüksek hızlı ağ için 250-280 km/s seviyesinde dahi olsa yerli kaynaklı bir trenin seri üretim maliyetleri ithal alternatiflerin altında kalırsa filo tedarik ekonomisini değiştirme potansiyeli taşıyor. Paralel yürütülen Tatravagonka tekerlek seti anlaşması bu okumayı güçlendiriyor: Ankara sadece tek bir prototip üretmekle yetinmeyip dikey olarak entegre bir demiryolu tedarik tabanı inşa ediyor.