Özel Demiryolu Şirketleri AB’den Mobilitede 800 Milyon € Erişim İstedi

BRÜKSEL – Avrupa Demiryolu Araçları Kiralama Şirketleri Birliği (AERRL), Yolcu Demiryolu Yeni Girişimciler İttifakı (ALLRAIL) ve Avrupa Demiryolu Yük Taşımacılığı Birliği (ERFA), 24 Haziran 2026 tarihinde AB’nin askeri mobilite politikalarına yönelik ortak bir pozisyon belgesi yayımladı. Belge, yıllık yaklaşık 800 milyon Euro’luk özel demiryolu araç yatırımının askeri lojistikte kullanılabilmesi için ihalelerde şeffaflık ve ayrımcılık yapılmaması ilkelerinin zorunlu tutulmasını öngörüyor.

Düzenlemeye Ait Temel Bilgiler

Düzenleme Neleri Kapsıyor?

Ortak pozisyon, AB Askeri Mobilite Eylem Planı 2.0 ve Avrupa’yı Birbirine Bağlama Kolaylığı (CEF) programının askeri mobilite zarfı dâhil tüm gelecekteki girişimlerde iç pazar kurallarına uyulmasını talep ediyor. Taleplerin merkezinde, ihale prosedürlerinin, fon uygunluk kriterlerinin ve Avrupa EMERS sistemi gibi acil durum mekanizmalarının, DB Cargo veya PKP Cargo gibi devlet destekli operatörleri kayırmasının önlenmesi yer alıyor. Avrupa’nın özel demiryolu araç filosu, 2027 yılına kadar yılda 1 milyar Euro’luk yatırım seviyesine ulaşmayı hedefliyor; dernekler bu kapasitenin talep anında askeri lojistik için kullanılabileceğini belirtiyor.

Bu Düzenleme Küresel Standartlar Açısından Ne İfade Ediyor?

AB çapında askeri lojistiğin rekabete açılması, kıtanın ulaşım liberalizasyonu trendleriyle örtüşüyor. Buna karşın, ABD’de Savunma Lojistiği Ajansı (DLA), Savunma Yük Demiryolu Değişim Filosu (Defense Freight Railway Interchange Fleet) aracılığıyla ağırlıklı olarak devlete ait demiryolu varlıklarını kullanmakta ve özel demiryolu operatörleri için karşılaştırılabilir bir açık ihale çerçevesi bulunmamaktadır (Kaynak: ABD Ulaştırma Komutanlığı, 2023 raporu). NATO’nun Çok Uluslu Lojistik Koordinasyon Merkezi (MLCC) ise şu ana kadar belirli bir pazar açılım mekanizması benimsemiş değil. Bu girişim, 1,69 milyar Euro’luk CEF askeri mobilite bütçesiyle karşılaştırıldığında, özel sektörün 800 milyon Euro’luk yıllık yatırımını eşdeğer bir dayanıklılık unsuru olarak konumlandırıyor. Polonya’nın AB fonlarıyla Pomeranya istasyonlarını modernize etmesi gibi çift kullanımlı altyapı örnekleri, derneklerin ERTMS dağıtımını hızlandırmak için talep ettiği modeli oluşturuyor (Kaynak: IndexBox, 2026).

Not: Özel operatörlerin askeri acil durumlarda ne kadar ek kapasite sunabileceğine dair bu pozisyon belgesinde toplam bir rakam açıklanmadı.

Editörün Değerlendirmesi

Bu ortak pozisyon, özel demiryolu sermayesinin askeri mobiliteyi bir büyüme alanı olarak gördüğünü, ancak acil durum yetkilerinin devlet tekelleri için korunaklı bir pazar yaratmasından endişe ettiğini açıkça ortaya koyuyor. AB’nin tavsiye edilen ilkelere uyması, sınır ötesi birlikte çalışabilirliği ve ERTMS kurulumunu, sivil programların tek başına başarabileceğinden daha hızlı ilerletebilir. 800 milyon Euro’luk yıllık özel yatırımın doğrudan savunma ihtiyaçlarıyla ilişkilendirilmesi, kiralama şirketlerini vazgeçilmez dayanıklılık ortakları olarak yerleştirmeye yönelik stratejik bir hamledir (Kaynak: AERRL/ALLRAIL/ERFA Ortak Pozisyon Belgesi, Haziran 2026).