ABD’den AGCC Hamlesi: Demiryolu Hatları Enerji ve Fibere Açılıyor

WASHINGTON, D.C. – ABD Ulaştırma Bakanlığı (USDOT), karayolu ve demiryolu kamulaştırma sahalarını ticari kamu hizmeti hatlarına kiralamak üzere “America’s Great Corridors of Commerce” (AGCC) girişimini 12 Mart 2025 tarihinde yürürlüğe koydu. Build America Bureau koordinasyonunda yönetilen federal program, trilyonlarca dolarlık ulusal altyapı finansman açığını kamu-özel sektör ortaklığıyla gidermeyi amaçlıyor. Sektör paydaşları, kamuoyu görüş bildirme süreci kapsamında resmi taleplerini 12 Eylül 2026 tarihine kadar iletebilecek.

Düzenlemeye Ait Temel Bilgiler

Düzenleme Neleri Kapsıyor?

AGCC düzenlemesi, demiryolu işletmecilerinin ve kamu ulaştırma idarelerinin mevcut mülkiyet koridorlarını yüksek gerilim iletim hatları, fiber optik telekomünikasyon kabloları ve su boru hatlarına açmasına yasal zemin sağlamaktadır. Çerçeve kapsamında varlık sahipleri; aktif demiryolu hatları boyunca altyapı sistemlerini finanse edecek, inşa edecek ve işletecek özel koridor yönetim firmalarıyla uzun vadeli kiralama sözleşmeleri imzalayabilecektir. Düzenleme, Ulusal Çevre Politikası Yasası (NEPA) altındaki kategorik muafiyetleri devreye sokarak geliştiricilerin yıllar süren federal izin süreçlerini atlamasını öngörmektedir. Build America Bureau, bölgesel projeleri federal kredi enstrümanları ve düşük maliyetli finansman mekanizmalarıyla bir araya getirerek, federal bütçeye yük getirmeden demiryolu ve toplu taşıma kurumlarına düzenli kira geliri oluşturmayı hedeflemektedir.

Bu Düzenleme Küresel Standartlar Açısından Ne İfade Ediyor?

ABD’nin uygulamaya koyduğu AGCC yaklaşımı, demiryolu koridorlarındaki şebeke entegrasyonunu doğrudan kamu sermayesiyle finanse eden Avrupa ve Asya-Pasifik modellerinden mülkiyetin ticarileştirilmesi yöntemiyle ayrılmaktadır. İngiltere’de hat boyu altyapı ve telekomünikasyon entegrasyonu, kamu yolcu ve yük taahhütleriyle yönlendirilen regüle edilmiş pazar tahsisleri üzerinden yürütülmektedir (Kaynak: Market Data Forecast, 2025). Asya-Pasifik pazarında ise kamu kaynakları doğrudan elektrifikasyon koridorlarına ve elektrikli tren setlerine aktarılmakta, hat kapasitesi kiralık bir mülk değil kamusal varlık olarak yönetilmektedir (Kaynak: Precedence Research, 2025). Küresel demiryolu sistemleri pazarının 2025 yılında 31,1 milyar dolar seviyesinde olduğu ve 2036 yılına kadar %4,4 bileşik yıllık büyüme oranıyla 50,0 milyar dolara ulaşacağı tahmin edilmektedir (Kaynak: Future Market Insights, 2025). AGCC girişimi çerçevesinde taahhüt edilmesi beklenen toplam özel sermaye tutarı ise federal yönetim tarafından henüz açıklanmadı.

Editörün Değerlendirmesi

Düzenleme, enerji tüketimi hızla artan yapay zeka veri merkezlerinin iletim hattı tahsisinde karşılaştığı arazi kamulaştırma engellerini doğrusal demiryolu ağlarını kullanarak aşmayı amaçlamaktadır. Küresel demiryolu ekipmanı pazarı 2036 yılına kadar 50,0 milyar dolarlık büyüklüğe doğru ilerlerken, yük operatörleri elde edecekleri yan gelirlerle hat bakım maliyetlerini dengeleme şansı yakalamaktadır (Kaynak: Future Market Insights, 2025). Ancak demiryolu işletmecileri, şebeke bakım ve arıza çalışmalarının yük trafiğini kesintiye uğratmaması için operasyonel sorumluluk sınırlarını sözleşmelerde kesin hatlarla belirlemek zorundadır.