MTA, New York’ta 1.02 Milyar Dolarlık Metro Sözleşmesi İmzaladı

NEW YORK, ABD – Metropolitan Ulaşım Otoritesi (MTA), 19 Mart 2025’te Skanska, Traylor Bros ve Walsh Construction’dan oluşan bir konsorsiyum ile 1.02 milyar dolar değerinde bir tasarla-inşa sözleşmesine imza attı. Anlaşma, Q hattının Doğu Harlem’e 2.83 kilometre uzatılmasını kapsıyor ve Lexington Avenue ile Metro-North hatlarına doğrudan aktarma sağlayacak bir terminal inşa edilmesini içeriyor. MTA, mevcut durumda hattın 2030 yılında yolcu işletmesine başlamasını hedefliyor.

Sözleşmeye Ait Temel Veriler

Sözleşmenin Kapsamı ve Teknik Detayları

Sözleşme, Q hattı için 96. Cadde ile 125. Cadde arasında çift tüplü bir tünel inşaatının tasarım ve yapımını kapsıyor. Proje kapsamında 106. Cadde ve 116. Cadde’de iki yeni istasyon mağarası ile 125. Cadde-Lexington Avenue’de büyük bir aktarma terminali inşa edilecek.

125. Cadde terminali, yolculara Lexington Avenue 4/5/6 metro hatları ve Metro-North banliyö demiryolu ile doğrudan aktarma imkânı sağlayacak. İşin kapsamına ayrıca mevcut Faz I tünellerine yapısal bağlantılar, kazı ve hafriyat desteği, geçici yol kaplamaları ve altyapı deplasman çalışmaları da dahil edildi. İnşaat sona erdiğinde, kuzey Manhattan’dan Aşağı Manhattan ve Brooklyn’e aktarmasız ulaşım sağlanması planlanıyor.

Sektördeki Benzer Sözleşmelerle Karşılaştırması

1.02 milyar dolarlık çekirdek inşaat sözleşmesi, kilometre başına yaklaşık 360 milyon dolarlık bir maliyete denk geliyor. Ancak bu rakam toplam program maliyetinin yalnızca bir kısmını oluşturuyor. MTA’nın 2020-2024 Sermaye Programı, Faz II’nin tüm sistemler ve kaplamalar dahil toplam maliyetini yaklaşık 6.3 milyar dolar olarak tahmin etmişti; bu da kilometre başına 2.2 milyar dolar gibi bir bütünsel maliyete işaret ediyor (Kaynak: MTA, 2020-2024 Sermaye Programı).

Aynı hattın 2017’de açılan 2.9 kilometrelik Faz I etabı 4.45 milyar dolara mal olmuş ve kilometre başına 1.5 milyar dolarlık bir harcama gerçekleşmişti (Kaynak: MTA, 2017). ABD’deki diğer büyük ölçekli raylı sistem projelerinde de maliyet artışları dikkat çekiyor. Seattle’daki Sound Transit ST3 planı, başlangıçta 100 kilometre için 54 milyar dolar olarak öngörülürken, projede 34.5 milyar dolarlık bir fon açığı tespit edildi ve revize toplam maliyetin 85 milyar doları aşarak kilometre başına 850 milyon doları geçmesi bekleniyor (Kaynak: Sound Transit, 2025).

Küresel ölçekte bir karşılaştırma yapıldığında, ABD’deki metro maliyetleri belirgin şekilde yüksektir. Türkiye’de İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından son dönemde tamamlanan metro projelerinde, derin tünel ve istasyon inşaatlarını içeren kilometre başına maliyetler 30 ila 50 milyon dolar bandında gerçekleşmiştir (Kaynak: İBB Raylı Sistemler Daire Başkanlığı, 2023). MTA’nın Faz II’de kullandığı tasarla-inşa yöntemi, maliyet aşımlarını kontrol altına almak için tercih edilen bir yapım modeli olarak öne çıkmaktadır.

Editörün Değerlendirmesi

1.02 milyar dolarlık sözleşmenin imzalanması, on yıllardır duraksamalarla ilerleyen İkinci Cadde Metrosu’nun kuzey aksının nihayet hayata geçirilmesi konusunda MTA’nın irade gösterdiğine işaret ediyor. Buna karşın, tüm programa yayılan yaklaşık 6.3 milyar dolarlık tahmini bütçe, enflasyon ve federal fon akışındaki belirsizliklere karşı hâlâ kırılgan bir görünüm sergiliyor. Seattle’daki ST3 projesinin yaşadığı finansman krizi, ABD’deki büyük ulaşım projelerinde bütçe revizyonlarının ne denli sert olabileceğini gösteren güncel bir emsal teşkil ediyor.

Faz I’in on yıla yayılan inşaat süreci, 2030 operasyonel hedefinin iddialı olduğunu ortaya koysa da, Skanska-Traylor Bros-Walsh ortak girişimine verilen tasarla-inşa sözleşmesi maliyet kontrolü açısından yükleniciye daha güçlü teşvikler sunuyor. Lexington Avenue hattındaki kapasite sıkışıklığını gidermek Doğu Yakası için kritik bir kazanım olmaya devam ederken, koridorun uzun vadeli değerini belirleyecek asıl faktör, MTA’nın hattı Aşağı Manhattan’a kadar uzatma becerisini, Amerikan metro mega projeleriyle özdeşleşen yavaş ilerleme ve maliyet artışlarına mahal vermeden gösterebilmesi olacak.