Almanya’dan DB Uzun Mesafe Pazarına %60–75 Kapasite Sınırı

BERLİN – Almanya Federal Ağ Ajansı (Bundesnetzagentur), Temmuz 2026’da resmî olarak tıkanık ilan edilen uzun mesafe koridorlarında tek bir demiryolu işletmesine tahsis edilebilecek tren yolu (slot) oranını %60 ile %75 arasında sınırlayan bir taslak kararı duyurdu. İtalyan özel yüksek hızlı tren operatörü Italo’nun yaptığı resmî şikayet üzerine hazırlanan düzenleme, şirketin Münih–Berlin ve Münih–Dortmund hatlarında planladığı 3,6 milyar Euro’luk yatırım ve yaklaşık 30 adet Siemens yüksek hızlı tren siparişi için öngörülebilir altyapı erişimi talep etmesinin ardından gündeme geldi.

Düzenlemeye Ait Temel Bilgiler

Düzenleme Neleri Kapsıyor?

Taslak önlem, DB InfraGO’nun kapasite kısıtı bulunan hatlarda tek bir demiryolu işletmesine tahsis edebileceği uzun mesafe yolcu treni slotlarının oranını kısıtlıyor. Kural yalnızca tarifeli uzun mesafe servisleri için geçerli olup bölgesel veya yük trafiğini kapsam dışı bırakıyor ve yalnızca işletmeciler arasında bir slot tahsisi uyuşmazlığı ortaya çıktığında devreye giriyor. Rakip operatör erişimi, mevcut kapasitenin %60 ila %75’i arasında bir asgari seviyede garanti altına alınacak; kesin eşik ise koridorun özelliklerine ve zirve saat yoğunluğuna göre belirlenecek.

Bu Düzenleme Küresel Standartlar Açısından Ne İfade Ediyor?

Avrupa Birliği’nde hiçbir üye ülke, uzun mesafe yolcu kapasitesi için köklü bir işletmeciye kalıcı nicel bir üst sınır getirmedi. Italo’nun hâlihazırda faaliyet gösterdiği İtalya’da altyapı yöneticisi RFI, slotları herhangi bir yüzde tavanı olmaksızın standart öncelik kurallarına göre tahsis ediyor; 2012’den bu yana süren piyasa serbestleşmesi sonucunda Italo, İtalya Ulaştırma Otoritesi’nin 2024 verilerine göre yüksek hızlı trafiğin yaklaşık %36’sını elde etti. İspanya’nın açık erişim süreci, köklü işletmeci RENFE’ye sert bir tavan uygulamadan yeni girenlere belirli frekanslar tahsis ederken, Fransa’da SNCF’nin uzun mesafe pazar payı uluslararası basın tahminlerine göre yaklaşık %96 seviyesinde bulunuyor. Almanya’nın %60–75 önerisi, Deutsche Bahn’ın yaklaşık %95 olarak raporlanan pazar yoğunluğuna karşılık gelen ve bu oranla Avrupa’nın en uç müdahaleci erişim politikası olma özelliğini taşıyor.

Demiryolu yük sektöründeki güncel veriler ağ üzerindeki gerilimi ortaya koyuyor: Almanya’da intermodal hacim 2025 yılında %1,5 büyüyerek 14,06 milyon birime ulaştı ve bu, kayıtlara geçen en yüksek ikinci yıllık toplam oldu (Kaynak: Association of American Railroads, 2026). Kapasite sınırı taslağı, federal kabinenin 4 Temmuz 2026’da 203,6 milyar Euro borçlanma öngören 2027 bütçe tasarısını onaylamasının ve bu paketin bir kısmının altyapı iyileştirmelerine ayrılmasının hemen ardından geldi (Kaynak: Reuters, 2026). DB InfraGO’nun rekabeti ana güzergâhlara yoğunlaştırmanın merkezî düğüm noktalarındaki tıkanıklığı artırabileceği uyarısı, piyasa açılımı ile fiziksel kapasite arasındaki gerilimi ve uzun vadeli modernizasyon programının henüz devam ettiği gerçeğini vurguluyor.

Not: Üst sınırın tetikleneceği tam güzergâh listesi taslakta açıklanmadı. Düzenleyici, koridor bazında %60–75 aralığını belirlemek için kullanılacak kesin metodolojiyi de henüz belirtmedi.

Editörün Değerlendirmesi

Bu kural kabul edilirse, Avrupa yüksek hızlı demiryolu tarihindeki en müdahaleci erişim politikası olarak Deutsche Bahn’ı en kârlı koridorlarında zirve saat slotlarını, hükûmetin 203,6 milyar Euro’luk altyapı paketinin yeni kapasite yaratmasından yıllar önce devretmeye zorlayabilir. Italo’nun 30 tren ve 3,6 milyar Euro’luk yatırımla pazara giriş planı, 2012 sonrası İtalya’da bilet fiyatlarını düşüren ve hizmet sıklığını ikiye katlayan piyasa kırılımının bir benzerini Almanya’da tetikleme riskini taşıyor. Kısa vadede yoğun merkezlerde dakikliğin daha da bozulması olasılığı bulunsa da, bu adım yerleşik işletmecinin pazarın %90’ından fazlasını kontrol ettiği durumlarda yalnızca açık erişim kurallarının yeterli olup olmadığı konusunda kıta çapında bir tartışmayı hızlandırabilir (Kaynak: İtalya Ulaştırma Otoritesi, 2024; Club Feroviar uluslararası basın derlemesi, 2026).