Çekya ETCS’de Erken Teslim Ama Ulusal Hedef 730 km’ye Düştü

PRAG, ÇEKYA – Správa železnic, Prague–Milovice demiryolu hattında Avrupa Tren Kontrol Sistemi’ni (ETCS) 2025 yılının başında resmen hizmete aldı. 42 km’lik hat için toplam 12,3 milyon Euro (304 milyon Çek korunası) yatırım yapıldı. İnşaat çalışmaları 2023–2026 dönemini kapsarken, sistem erken teslimle 2025’te devreye alındı ve yenilenen kesimlerde azami hız 160 km/saate çıkarıldı.

Projeye Ait Temel Veriler

Projenin Teknik Kapsamı Nedir?

Prague–Milovice ETCS kurulumu iki adet Telsiz Blok Merkezi (RBC), 667 hat boyu transponderı (baliz) ve iki yeni baz istasyonu ile modernize edilmiş bir GSM-R şebekesini içeriyor. RBC’ler hat üzerindeki trafiği sürekli izleyerek donanımlı trenlere hareket yetkisi iletirken, balizler hassas konum verisi sağlıyor. Çek sinyalizasyon firması AŽD’nin ana yüklenici olduğu proje, Avrupa Birliği Ulaştırma Altyapısı Fonu (CEF) 2021–2027 programı ve Çek Devlet Ulaştırma Altyapı Fonu tarafından ortak finanse edildi. Hat üzerindeki seyahat süresi kazancı işletmeci tarafından “birkaç dakika” olarak belirtilirken kesin bir rakam açıklanmadı.

Bu Proje Benzer Yatırımlarla Nasıl Karşılaştırılır?

Prague–Milovice hattı, km başına yaklaşık 0,29 milyon Euro maliyetle tamamlanmış bir bölgesel ETCS dağıtımı örneği sunuyor. Bu rakam, AB ortalamasında ETCS Seviye 2 kurulumları için rapor edilen km başına 0,2–0,5 milyon Euro bandının orta diliminde yer alıyor (Kaynak: ERA, 2023). Buna karşılık Çekya’nın 2026–2030 ulusal ETCS yaygınlaştırma hedefi 3.780 km’den 730 km’ye düşürüldü; Správa železnic gerekçe olarak artan maliyetleri ve araç filosunun tamamını donatmadaki zorlukları gösterdi (Kaynak: Global Railway Review, 2025). Aynı dönemde İtalya ve Almanya gibi AB komşuları, bütçe baskılarına rağmen ETCS koridor genişletmelerine devam ediyor. Çekya’nın ikincil hatlara yönelik revize planı halen Ulaştırma Bakanlığı incelemesinde.

Türkiye’de TCDD, Ankara-Eskişehir (245 km) ve Ankara-Konya (306 km) YHT hatlarında ETCS Seviye 1 sistemini devreye almış olup, ulusal ERTMS stratejisi kapsamında toplamda 1.200 km’yi aşkın hatta sinyalizasyon yenilemesi hedeflenmektedir. Türkiye’nin km başına ETCS maliyetleri, hat tipine ve mevcut altyapının durumuna bağlı olarak değişkenlik göstermekle birlikte, Çekya örneğindeki 0,29 milyon Euro/km seviyesi, TCDD’nin Anadolu koridorlarındaki benzer ölçekli sinyalizasyon projeleri için bir karşılaştırma referansı niteliğindedir. Çekya’da yaşanan hedef küçültme, orta ölçekli ağlarda ETCS dağıtımının finansal sürdürülebilirliği açısından Türk planlamacılar için de izlenmesi gereken bir veri noktası oluşturmaktadır.

Editörün Değerlendirmesi

Prague–Milovice hattının erken teslimi, bölgesel ölçekte ETCS’nin makul maliyetle uygulanabileceğini gösteriyor; ancak eş zamanlı olarak ulusal hedefin %80 oranında küçültülmesi stratejik bir gerilime işaret ediyor. Çekya, 2025’te Avrupa’nın ilk uzaktan denetimli otonom yolcu treni Edita’yı hizmete aldı (Kaynak: GM Insights, 2025). Bu teknoloji ölçeklenebilirlik için ETCS gibi dijital sinyalizasyon sistemlerine bağımlı. İkincil hatlarda ETCS kapsamının daralması, otonom işletme denemelerinin yaygınlaşması önünde bir birlikte çalışabilirlik açığı yaratabilir. Tedarik zinciri açısından bakıldığında, revize 730 km hedefi AŽD gibi sinyalizasyon firmaları için garanti iş hacminin azalması anlamına geliyor; bu durum sektörde konsolidasyonu veya ihracat pazarlarına yönelimi tetikleyebilir. Ulaştırma Bakanlığı’nın güncelleyeceği plan, AB çekirdek ağ son tarihleri ile mali gerçekler arasındaki dengeyi kurmak zorunda.