İspanya Kazası: ERTMS Uygulaması Hayati Risk Taşıyor

Brüksel – Avrupa Birliği’nin (AB) entegre bir demiryolu ağı oluşturma hedefi, Avrupa Demiryolu Trafik Yönetim Sistemi’nin (ERTMS) parçalı ve düzensiz uygulaması nedeniyle yeniden gündeme geldi. İspanya’da meydana gelen ve en az 39 kişinin hayatını kaybettiği yüksek hızlı tren kazası, demiryolu uyumlaştırmasının ne kadar hayati olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.

ERTMS Uygulamasındaki Kırılmalar ve Kazanın Ardındaki Nedenler

AB’nin Tek Avrupa Demiryolu Alanı vizyonunun temel taşı olan ERTMS’nin uygulaması, maalesef tehlikeli bir şekilde tutarsız ilerliyor. Koordineli bir Avrupa yaklaşımının eksikliği, farklı teknik çözümler ve çelişkili zaman çizelgeleri içeren ulusal uygulama stratejilerinin ortaya çıkmasına neden oldu. Bu parçalanma, sınır ötesi birlikte çalışabilirliği doğrudan engelliyor. Bu durum, demiryolu operatörlerini çok sistemli demiryolu araçları için önemli ek maliyetlere maruz bırakırken, operasyonel zorluklar yaratıyor. Sektör liderleri, AB kurumlarından ve üye devletlerden, ulusal stratejileri uyumlu hale getirme, finansman sağlama ve bu kritik güvenlik ve sinyalizasyon sisteminin tutarlı bir şekilde konuşlandırılmasını hızlandırma konusunda daha güçlü bir taahhüt talep ediyor.

Potansiyel sistem hatalarının bedeli, 18 Ocak 2026 Pazar günü, İspanya’nın güneyindeki Adamuz yakınlarında iki yüksek hızlı trenin çarpışmasıyla trajik bir şekilde ortaya çıktı. Malaga’dan Madrid’e gitmekte olan bir trenin karıştığı kazada, en az 39 kişi hayatını kaybetti ve kazanın nedeni hala araştırılıyor. İspanya’nın, 2024’te 25 milyondan fazla yolcuya hizmet veren ve 250 km/saat’in üzerindeki hızlar için tasarlanmış 3.100 kilometreden fazla hatta sahip, Avrupa’nın en geniş yüksek hızlı ağını işletiyor olması, bu kazayı daha da acı verici hale getiriyor. Kazanın doğrudan nedeni henüz bilinmemekle birlikte, bu trajik olay, ERTMS’nin sağlamak üzere tasarlandığı kesintisiz, arıza toleranslı sinyalizasyon ve trafik yönetim sistemlerinin mutlak gerekliliğinin altını çiziyor.

Önemli Teknik Bilgiler

• Ana Teknoloji: Avrupa Demiryolu Trafik Yönetim Sistemi (ERTMS)
• Temel Zorluk: AB genelinde parçalı ulusal uygulamalar ve uyumsuz konuşlandırma takvimleri
• Son Olay: İspanya’nın Cordoba şehri yakınlarında iki yüksek hızlı trenin çarpışması (Ocak 2026), en az 39 ölü
• Gelecek Sistem Geçişi: GSM-R’nin FRMCS (Geleceğin Demiryolu Mobil İletişim Sistemi) ile değiştirilmesi
• İlgili Ağ: İspanya, 250 km/saat’in üzerinde hızlara sahip trenler için 3.100 km’den fazla hatta sahip Avrupa’nın en büyük yüksek hızlı demiryolu ağını işletiyor.

FRMCS Geçişi ve Gelecek Tehlikeler

Avrupa demiryolu sektörü, mevcut GSM-R iletişim standardından Geleceğin Demiryolu Mobil İletişim Sistemi’ne (FRMCS) geçişle birlikte kritik bir dönüm noktasında. Sektörde, özenli ve koordineli bir yönetim olmaması halinde, bu geçişin ERTMS uygulamasını etkileyen teknolojik parçalanmayı tekrarlayabileceğine dair derin bir endişe var. FRMCS’nin, trafik yönetimi ve öngörücü bakım alanındaki diğer dijital gelişmelerle birlikte başarılı bir şekilde entegre edilmesi, tamamen açık bir düzenleyici çerçeve ve ortak standartların oluşturulmasına bağlı. Bunun başarısız olması, yeni, uyumsuz “teknoloji adaları” yaratma ve gerçek anlamda entegre bir Avrupa demiryolu ağı vizyonunu daha da geciktirme riski taşıyor.

Sektöre Yansımaları ve Uzman Görüşleri

ERTMS uygulamasının etrafındaki tartışma genellikle ekonomi, verimlilik ve teknik standartlar açısından çerçevelenirken, İspanya’daki felaket, bunu acil bir kamu güvenliği zorunluluğu olarak yeniden şekillendiriyor. Kalıcı parçalanma, sadece lojistik bir baş ağrısı veya pazar verimliliğinin önünde bir engel değil; uyumsuz sistemlerin felaketlere yol açabileceği Avrupa’nın demiryolu güvenlik ağındaki kritik bir zayıflığı temsil ediyor. Bu trajedi, kararlı bir eylem için bir katalizör görevi görmeli. Artan kapasite ve verimliliğin vaat edilen faydaları, her sınırda en yüksek güvenlik seviyesini garanti eden bir sistemin temel ihtiyacına göre ikincil kalıyor. Siyasi irade ve hızlandırılmış, uyumlu finansman artık müzakere edilebilir değil; başka bir önlenebilir felaketi önlemek ve nihayet güvenli, entegre bir Avrupa demiryolu vaadini yerine getirmek için elzemdir.

Öne Çıkan Notlar

• AB genelinde ERTMS uygulaması yavaş ve koordinasyonsuz kalmaya devam ediyor, tek ve birlikte çalışabilir bir Avrupa demiryolu alanı temel hedefini baltalıyor.
• Avrupa’nın en büyük yüksek hızlı ağına sahip İspanya’daki son ölümcül çarpışma, standart dışı sistemlerin kritik güvenlik sonuçlarının altını çiziyor.
• Geleceğin Demiryolu Mobil İletişim Sistemine (FRMCS) yaklaşan geçiş, Avrupa genelinde birleşik bir yaklaşımla yönetilmezse yeni teknolojik parçalanma riski taşıyor.