RZD: Dev Borç ve Savaşla İflasın Eşiğinde

[Moskova, Rusya] – Rusya Demiryolları’nın (RZD) 4 trilyon rublelik devasa borcu ve Ukrayna’daki savaşın yol açtığı operasyonel sorunlar, şirketi iflasın eşiğine getirdi. Devletin müdahalesiyle sistemik çöküşün önüne geçilmeye çalışılırken, Batı yaptırımları, artan finansman maliyetleri ve yavaşlayan savaş ekonomisi de krizi derinleştiriyor.

RZD: Dev Borç ve Savaşın Gölgesinde

Rusya’nın devlete ait demiryolu şirketi RZD, “batması düşünülemeyecek” bir konuma sahip olmasına rağmen, 4 trilyon rublelik rekor bir borç yüküyle karşı karşıya. Bu durum, VTB gibi devlet destekli kredi kuruluşları ve daha geniş Rus bankacılık sistemi için önemli bir risk oluşturuyor. Nakit akışını sağlamak için Kremlin, RZD’nin 2024’te satın aldığı Moskova Towers ofis kompleksinin acil satışı emrini verdi. Bu umutsuz adım, zaten kırılgan bir ekonomiyi daha da zedeleyecek olan demiryolu navlun tarifelerindeki keskin artışların önüne geçmeyi amaçlıyor. Rus yetkililer ayrıca, şirketin ağır faiz ödemelerini azaltmak için 400 milyar rublelik bir borç-özsermaye takası üzerinde aktif olarak görüşüyor.

• Şirket: Rusya Demiryolları (RZD)
• Toplam Borç: ~4 trilyon ruble (~50-51 milyar ABD doları / 43 milyar Euro)
• Krizin Temel Nedenleri: Ukrayna’daki savaş, Batı yaptırımları, artan faiz oranları, yavaşlayan ekonomi
• Navlun Hacmi Etkisi: 2021’den (işgal öncesi) bu yana %4 düşüş; 2025’te %6,7’ye varan hızlanma
• Hükümet Kurtarma Planı: Potansiyel 400 milyar rublelik borç-sermaye dönüşümü; zorunlu varlık satışları

Savaşın Demiryolları Üzerindeki Etkisi

RZD’deki kriz, Rusya’nın Ukrayna’daki uzun süreli savaşının ve bunun sonucunda ortaya çıkan uluslararası tepkilerin doğrudan bir sonucu. Batı ve Ukrayna yaptırımları, RZD’nin tedarik zincirlerini ve uluslararası sermaye piyasalarına erişimini ciddi şekilde zorlaştırırken, hükümetin askeri taşımacılığa öncelik vermesi ticari lojistiği kaosa sürükledi. 2024’te zorunlu hale getirilen bu operasyonel öncelik, sivil ve ticari kargoyu sürekli olarak arka plana iterek yaygın gecikmelere ve müşteri güveninin erozyonuna yol açtı. Başkan Putin’in son dönemde daha agresif vergi tahsilatı ve sürekli düşük petrol fiyatları talepleri, ulusal savaş sandığının büyük bir baskı altında olduğunu ve devlet kuruluşlarını kurtarmak için organik büyümeye pek yer bırakmadığını gösteriyor.

Navlun Hacmindeki Şok Düşüş

Operasyonel sonuçlar oldukça çarpıcı. 2024’te navlun hacimleri, 2021’e göre %4 daha düşüktü ve bu, 2009 küresel mali krizinden bu yana görülen en kötü performansı işaret ediyor. O zamandan beri düşüş hızlandı ve 2025’in ilk dokuz ayında kargo hacimleri %6,7 oranında geriledi. Ticari müşteriler, neredeyse her zaman askeri konvoylara öncelik verildiği gerekçesiyle önemli gecikmeler yaşandığını bildiriyor. Bu aksama sadece ticaret akışını tıkamakla kalmıyor, aynı zamanda ülkenin 85.000 km’lik demiryolu ağından yararlanan malların enflasyonist baskısını da artırarak doğrudan Rus işletmelerini ve genel halkı etkiliyor.

Önemli Çıkarımlar

• RZD’nin 4 trilyon rublelik borcu, Rusya’nın devlete ait bankacılık sektörü ve daha geniş ekonomi için sistemik bir risk oluşturuyor.
• Askeri lojistiğe ticari navluna göre öncelik verilmesi, kargo hacimlerinde önemli bir düşüşe ve tedarik zincirlerinde ciddi aksamalara neden oluyor.
• Rus hükümeti, zorunlu varlık satışları ve potansiyel borç-sermaye takasları dahil olmak üzere acil durum önlemleri uyguluyor ve demiryolunun “batması düşünülemeyecek” statüsünü vurguluyor.

Editör Analizi

Rus Demiryolları’nı saran kriz, Rus sivil ekonomisinin savaş makinesini desteklemek için nasıl boşaltıldığının güçlü bir göstergesi. Bir zamanlar ulusal bağlantı ve endüstriyel gücün sembolü olan RZD, stratejik hedefler için ticari uygulanabilirliği feda edilerek, ordunun lojistik koluna dönüştü. Acil durum devlet kurtarma ihtiyacı, temel bir zayıflığı ortaya koyuyor: savaş ekonomisi kendi kendini sürdüremiyor ve en kritik altyapı varlıklarını yiyor. Küresel demiryolu endüstrisi için bu, ticari mantığın jeopolitik zorunluluklara tabi tutulduğu, yaptırımlara tabi tutulan devletlerdeki derin operasyonel ve finansal risklere ilişkin acı bir uyarı niteliğinde. Rusya’nın ekonomik ve siyasi gidişatında temel bir değişiklik olmazsa, RZD yaşam desteğinde kalmaya devam edecek ve kendi de artan mali baskılarla karşı karşıya olan bir devletin himayesinde olacaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Rusya Demiryolları (RZD) neden mali sıkıntı içinde?
RZD, bir dizi faktörün birleşimi nedeniyle ciddi bir krizle karşı karşıya: devasa bir 4 trilyon ruble borç, yüksek finansman maliyetleri, düşen navlun gelirleri, Ukrayna’daki savaş için askeri taşımacılığa öncelik verilmesinden kaynaklanan operasyonel aksamalar ve Batı yaptırımlarının etkisi.

Rus hükümeti RZD krizine nasıl yanıt veriyor?
Hükümet, temerrüdü önlemek için acil durum önlemleri alıyor. Bunlar arasında nakit toplamak için büyük bir gayrimenkul varlığının (Moskova Towers) satılması ve faiz yüklerini azaltmak için 400 milyar rublelik bir borç-özsermaye takası değerlendirilmesi yer alıyor.

Ukrayna’daki savaş RZD’nin operasyonlarını nasıl etkiledi?
Savaş, RZD’yi askeri taşımacılığa mutlak öncelik vermeye zorladı. Bu durum, sivil ve ticari navlun programlarını ciddi şekilde bozdu, önemli gecikmelere ve kargo hacimlerinde 2009’dan bu yana görülen en düşük seviyelere keskin bir düşüşe yol açtı.