Romanya’da Sıfır Emisyonlu Trenler: Demiryolu Sektöründe Dönüşüm

Demiryolu Sektöründe Dönüşüm: Romanya’ya AB’den 1.1 Milyar Euro’luk Sıfır Emisyonlu Tren Desteği

Demiryolu sektörü, iklim değişikliği ile mücadele ve sürdürülebilir taşımacılık hedefleri doğrultusunda önemli bir dönüşüm sürecinden geçiyor. Avrupa Birliği (AB), bu dönüşümü desteklemek amacıyla üye ülkelere önemli finansal kaynaklar sağlıyor. Bu bağlamda, Romanya’nın, Avrupa Komisyonu’nun Modernizasyon Fonu’ndan sıfır emisyonlu demiryolu araçları alımı için 1.1 milyar Euro’luk bir destek alması, sektördeki gelişmeleri yakından takip edenler için heyecan verici bir gelişme olarak öne çıkıyor. Bu makalede, Romanya’ya sağlanan bu finansmanın detayları, demiryolu sektörüne etkileri ve geleceğe yönelik potansiyel yansımaları derinlemesine incelenecektir.

Raylı Sistemlerde Sürdürülebilir Enerji Çözümleri

Romanya’ya sağlanan finansman, raylı, deniz ve iç su yolu taşımacılığında kullanılmak üzere tasarlanmış. Bu kapsamda, iki ana program aracılığıyla kaynakların dağıtımı yapılacak. İlk program, 2025-2028 yılları arasında toplam 299 milyon Euro bütçeye sahip olacak. Bu programın alt bileşenlerinden biri olan ve raylı yük taşımacılığına odaklanan bir alt tedbir (Sub-measure 2), 90 milyon Euro’luk bir bütçeye sahip olacak. Bu alt tedbir, faydalanıcı başına en fazla 10 araç ve şirket başına en fazla 18 milyon Euro’luk bir hibe imkanı sunuyor. Bu destekler, sıfır emisyonlu lokomotifler ve/veya vagonların satın alınması veya değiştirilmesini kapsayacak. Uygulanacak projelerde, sıfır emisyonlu demiryolu araçları ile AB standartlarına uygun benzer araçlar arasındaki fiyat farkı dikkate alınacak. KDV (Katma Değer Vergisi) ise bu kapsamda değerlendirilmeyecek.

Finansman Kapsamındaki Projeler ve Maliyetler

Finansmandan yararlanabilecek projeler, sıfır emisyonlu demiryolu araçlarının satın alınması veya mevcutların yenilenmesi üzerine odaklanıyor. Uygun maliyetler, sıfır emisyonlu demiryolu taşıtları ile AB standartlarına uygun muadilleri arasındaki fiyat farkını kapsıyor. Bu programdan yararlanmak isteyen şirketlerin, demiryolu taşımacılığı lisansına ve güvenlik sertifikasına sahip olmaları, aynı zamanda Romanya’da mikro, küçük, orta veya büyük ölçekli bir işletme olarak kayıtlı olmaları gerekiyor. Şirketlerin, Avrupa Birliği fonları için gerekli belgeleri 2026’nın ilk çeyreğinde sunmaları bekleniyor. Bu durum, proje hazırlama ve başvuru süreçlerinin titizlikle yönetilmesi gerektiğini gösteriyor. Hedef, demiryolu taşımacılığının çevresel etkilerini azaltmak ve daha sürdürülebilir bir ulaşım sistemi oluşturmak.

Ek Finansman Programları ve Kapsamları

Bu desteklere ek olarak, sıfır emisyonlu makine ve ekipman alımına yönelik bir devlet yardımı programı da bulunuyor. Raylı taşımacılık için bu program, manevra lokomotiflerini ve ilgili ekipmanları kapsıyor. Toplam bütçesi 299 milyon Euro olan bu program, enerji verimliliği düşük makine ve ekipmanların sıfır emisyonlu alternatiflerle değiştirilmesini hedefliyor. Ayrıca, Sub-measure 2’nin bir diğer bölümü olan ve 99 milyon Euro’luk bir bütçeye sahip olan program, demiryolu ve su taşımacılığı hizmetlerinde kullanılan araçların yenilenmesine odaklanıyor. Bu kapsamda, en az bir yıldır demiryolu ve liman faaliyetlerinde kullanılan araçların sıfır emisyonlu araçlarla değiştirilmesi hedefleniyor. Bu programda da KDV hariç tutulacak.

Destekten Yararlanacak Kuruluşların Gereklilikleri

Bu programlardan, demiryolu manevra ve liman hizmetleri operatörleri ile Romanya’da kayıtlı mikro, küçük, orta ve büyük ölçekli işletmeler yararlanabilecek. Örneğin, demiryolu operatörleri, elektrikli manevra lokomotifleri satın alarak veya mevcutlarını yenileyerek desteklerden faydalanabilirler. Uygun faydalanıcılar, yol ve demiryolu yük taşımacılığında, deniz ve iç su yollarında geçerli ulusal lisans veya sertifikalara sahip lisanslı taşıma operatörleri olacak. Bu durum, sektörde faaliyet gösteren şirketlerin, AB fonlarından yararlanmak için belirli kriterleri karşılaması gerektiğini gösteriyor. Bu kriterler, hem teknik yeterliliği hem de yasal uyumluluğu kapsıyor. Bu sayede, kaynakların etkin ve verimli kullanılması hedefleniyor.

Sonuç: Demiryolu Sektöründe Yeşil Dönüşümün Yükselişi

Romanya’ya sağlanan bu finansal destek, Avrupa Birliği’nin (AB) enerji sistemlerinin modernizasyonu ve enerji verimliliğinin artırılmasına yönelik stratejilerinin bir parçasıdır. 2018 yılında başlatılan ve 2021-2030 dönemini kapsayan bu fon, üye ülkelerin iklim hedeflerine ulaşmalarına ve Avrupa Yeşil Mutabakatı hedeflerini gerçekleştirmelerine yardımcı olmayı amaçlıyor. Bu destekler, demiryolu sektöründe sıfır emisyonlu teknolojilere geçişi hızlandıracak, karbon ayak izini azaltacak ve daha sürdürülebilir bir ulaşım sisteminin oluşturulmasına katkı sağlayacak. Gelecekte, bu türden finansmanların artmasıyla birlikte, demiryolu sektöründe daha fazla yenilik ve dönüşüm göreceğimiz aşikardır. Bu durum, sadece Romanya için değil, tüm AB üyesi ülkeler ve ötesi için önemli fırsatlar sunmaktadır.