İsveç Yüksek Hızlı Treni: Maliyet Artışı Tasarımı Değiştirdi

STOCKHOLM, İSVEÇ – İsveç Ulaştırma İdaresi (Trafikverket), Ostlänken (Doğu Bağlantısı) yüksek hızlı demiryolu projesinin Norrköping kesimi için önemli bir tasarım değişikliği önerdi. Yapılan maliyet analizinde, planlanan yükseltilmiş demiryolu köprülerinin zemin güçlendirme ve teknik çözümler için ek 187 milyon Euro (2 milyar İsveç Kronu) gerektireceği ortaya çıktı. Maliyet kontrolünü sağlamak amacıyla Trafikverket, artık zemine paralel bir demiryolu hizalaması için planlamaya devam edecek.

Projeye Ait Temel Veriler

Projenin Teknik Kapsamı Nedir?

Ostlänken projesi, Stockholm yakınlarındaki Järna’yı Linköping’e bağlayan 160 km uzunluğunda bir yüksek hızlı demiryolu hattıdır. Norrköping’den geçen bölüm, başlangıçta kentsel gelişim fırsatlarını artırmak ve verimli bir çok modlu ulaşım merkezi oluşturmak amacıyla yükseltilmiş bir yapı olarak tasarlanmıştı. Ancak, 1,9 milyar İsveç Kronunu aşan yeni maliyetler, daha az karmaşık olan zemine paralel bir çözüme geri dönülmesine neden oldu. Tüm Ostlänken projesinin toplam tahmini maliyeti 10 milyar Euro’nun üzerinde olup, trafiğe açılış tarihi 2035 olarak belirlenmiştir.

Bu Proje Benzer Yatırımlarla Nasıl Karşılaştırılır?

160 km’lik bir hat için 10 milyar Euro’nun üzerindeki toplam proje maliyeti, Ostlänken’in kilometre başına maliyetini yaklaşık 62,5 milyon Euro’ya taşımaktadır. Bu rakam önemli olmakla birlikte, benzer jeolojik ve kentsel entegrasyon zorluklarıyla karşılaşan diğer büyük Avrupa yüksek hızlı demiryolu projelerinin maliyet aralığına girmektedir. Örneğin, Birleşik Krallık’ın Yüksek Hızlı 2 (HS2) projesinin bazı bölümleri, kilometre başına 100 milyon Euro’yu aşan maliyet tahminlerine sahipken, Avusturya ile İtalya arasındaki Brenner Temel Tüneli, 64 km’lik tünel sistemi için yaklaşık 10,5 milyar Euro’luk toplam maliyetle dünyanın en pahalı ulaşım projelerinden biridir (Kaynak: Avrupa Sayıştayı, 2020). Norrköping’deki öngörülemeyen zemin koşulları nedeniyle yaşanan spesifik maliyet artışı, küresel ölçekteki büyük altyapı projelerinde sıkça karşılaşılan bir risk faktörüdür.

Editörün Değerlendirmesi

Norrköping’deki yükseltilmiş güzergahtan vazgeçme kararı, modern altyapı geliştirmenin kritik bir gerilimini ortaya koymaktadır: iddialı kentsel entegrasyon hedeflerini mali gerçeklerle dengelemek. Yükseltilmiş tasarım daha iyi şehir planlamasını desteklerken, zemine paralel çözüm, Trafikverket için temel bir görev olan maliyet kontrolünü önceliklendirmektedir. Bu değişiklik, İsveç’in genel altyapı yatırımının, Telia ve Brookfield ortaklığının yapay zeka veri merkezi kapasitesi oluşturma gibi yüksek teknoloji dijital geliştirmelere yönelik güçlü bir eğilim gösterdiği bir dönemde gerçekleşmektedir (Kaynak: Telecoms.com, 2024). Bu durum, dijital altyapının öncelikli yatırım alırken, temel ulaşım projelerinin kamu harcamalarını kontrol altında tutmak için titiz bir “değer mühendisliğine” tabi tutulduğunu ve potansiyel olarak ikincil kentsel gelişim faydalarından ödün verildiğini göstermektedir.