Lizbon-Porto Hattı: 300 km/s Üstü Trenler İçin Dev İhale!

LİZBON, PORTEKİZ – Portekiz ulusal demiryolu işletmecisi Comboios de Portugal (CP), 20 Mayıs 2026 tarihinde, planlanan Lizbon-Porto yüksek hızlı demiryolu hattı için 12 adet yüksek hızlı tren alımını kapsayan 584 milyon Euro değerinde bir ihale başlattı. İhale kapsamında sekiz ek ünite için opsiyon bulunurken, tekliflerin son teslim tarihi 2 Temmuz 2026 olarak belirlendi. Bu yatırım, iki büyük şehir arasındaki seyahat süresini 1 saat 15 dakikaya indirmeyi hedeflemektedir.

Sözleşmeye Ait Temel Veriler

Sözleşmenin Kapsamı ve Teknik Detayları

Bu 584 milyon Euro’luk tedarik sözleşmesi, hem demiryolu taşıtlarının teslimatını hem de bakım altyapısının geliştirilmesini kapsamaktadır. Toplam finansal paketin 539 milyon Euro’su 12 adet yüksek hızlı tren, yedek parçalar ve özel ekipman alımına tahsis edilirken, kalan 45 milyon Euro özel atölye tesislerinin inşası için ayrılmıştır. Temel sipariş olan 12 trenin her birinde en az 500 koltuk kapasitesi, hareket kısıtlı yolcular için erişilebilirlik, özel bisiklet depolama alanı ve Wi-Fi, USB-C bağlantı noktaları ve video gözetimi gibi modern dijital olanaklar bulunması zorunludur. Ayrıca, üniteler 1.668 mm İber ray açıklığı ile uyumlu olacak ancak aks değişimi yoluyla 1.435 mm Avrupa standart ray açıklığına verimli bir şekilde dönüştürülebilecek şekilde tasarlanacaktır. İhalenin ilk detaylarında, çift ray açıklığına sahip aks dönüşüm mekanizmasının mühendislik özellikleri kamuoyuna açıklanmamıştır.

Sektördeki Benzer Sözleşmelerle Karşılaştırması

Portekiz’in 584 milyon Euro’luk bu tedarik süreci devam ederken, daha geniş Avrupa yüksek hızlı demiryolu sektörü farklı maliyet yapıları ve mali zorluklar sergilemektedir. Karşılaştırma yapmak gerekirse, komşu İspanya’nın işletmecisi Renfe, 2016 yılında Talgo’ya 30 adet Avril yüksek hızlı tren için 786 milyon Euro’luk bir sözleşme vermişti. Bu, tren başına ortalama yaklaşık 26,2 milyon Euro’luk bir maliyete denk gelmektedir. CP’nin tren başına ortalama 44,9 milyon Euro’luk maliyeti ise entegre bakım atölyesi tesisleri ve modern çift ray açıklığına adaptasyon gereksinimlerini yansıtan bir prim içermektedir (Kaynak: Renfe, 2016). Ayrıca, projenin finansal fizibilitesi, Portekiz hükümetinin 2 milyar Euro’luk fırtına hasarları sonrası aşırı mali kısıtlamalarla mücadele etmesi nedeniyle zorluklarla karşılaşmaktadır; bu durum dengeli bütçe hedeflerini oldukça zorlaştırmaktadır (Kaynak: Reuters, 2026). Bu durum, Birleşik Krallık’taki HS2 gibi uluslararası mega projelerle kıyaslandığında, ekonomik dalgalanma dönemlerinde yüksek hızlı demiryolu yatırımlarının yüksek riskli doğasını ortaya koymaktadır; HS2 de ciddi bütçe artışları ve hız düşüşleriyle karşı karşıya kalmıştır (Kaynak: Construction News, 2026).

Editörün Değerlendirmesi

Bu ihalenin başlatılması, Portekiz’in ulaşım stratejisi için kısa mesafeli hava taşımacılığından sürdürülebilir demiryoluna geçişte kritik bir dönüm noktasıdır. Ancak, 4,5 milyar Euro’luk altyapı projesinin 584 milyon Euro’luk demiryolu taşıtı sözleşmesiyle birlikte yürütülmesi, özellikle son iklim kaynaklı acil durum harcamaları göz önüne alındığında, devletin mali dayanıklılığını test edecektir (Kaynak: Reuters, 2026). Çift ray açıklığı gereksinimi, Portekiz ağını gelecekte daha geniş Avrupa yüksek hızlı demiryolu ağına entegre etme ve tarihi İber izolasyonunu aşma yönündeki stratejik uzun vadeli vizyonu yansıtmaktadır.