TÜRASAŞ Tanzanya’ya İlk Milli Dizel Lokomotif İhracatını Gerçekleştirdi

ANKARA, TÜRKİYE – Türkiye’nin kamu demiryolu araç üreticisi TÜRASAŞ, 16 Haziran 2026’da Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’nun Eskişehir Bölge Müdürlüğü’nde yaptığı açıklamayla, Tanzanya’ya DE 10000 tipi dizel manevra lokomotifi ihraç edeceğini duyurdu. Bu satış, yerli ve milli kaynaklarla geliştirilen bir dizel lokomotifin ilk uluslararası ticari sözleşmesi oldu. Lokomotife güç veren Özgün Motor, 1.000 beygir gücünü aşan ilk Türk tasarımı dizel motor özelliğini taşıyor.

Sözleşmeye Ait Temel Veriler

Sözleşmenin Kapsamı Nedir?

Anlaşma, TÜRASAŞ tarafından üretilen en az bir adet DE 10000 dizel-elektrik manevra lokomotifinin, Tanzanya’da faaliyet gösteren ve kimliği açıklanmayan bir demiryolu operatörüne ihracını kapsıyor. Lokomotif, fikri mülkiyet hakları tamamen Türkiye’ye ait olan ve 1.000 beygir gücü eşiğini aşan ilk yerli dizel motor olan Özgün Motor etrafında inşa edildi. Operatörün hangi manevra sahasında veya güzergahta kullanacağı, sözleşmenin bakım, eğitim veya yedek parça paketlerini içerip içermediği Türk makamlarınca açıklanmadı.

Bu Gelişme Türk Demiryolu Sektörü İçin Ne Anlama Geliyor?

Tanzanya demiryolu sektörü son on yılda lokomotif tedarikini ağırlıklı olarak Çinli, Avrupalı ve Kuzey Amerikalı üreticilerden sağladı. CRRC Dalian, 2022’de Tanzania-Zambiya Demiryolu Otoritesi (TAZARA) için Darüsselam-Kapiri Mposhi hattında kullanılmak üzere dört adet dizel-elektrik ana hat lokomotifi teslim etti. (Kaynak: CRRC Dalian, 2022) Hyundai Rotem ise 2023’te Tanzanya Standart Hat Demiryolu’nun (SGR) Darüsselam-Morogoro kesimi için elektrikli ana hat lokomotifleri sağladı. TÜRASAŞ’ın DE 10000’i bu tabloda farklı bir segmente, manevra ve depo operasyonlarına giriyor. Sahra altı Afrika’daki benzer manevra lokomotif sözleşmeleri genellikle Transnet’in GE (Wabtec) veya Çinli CRRC’den 6 ila 20 ünitelik partiler hâlinde alım yaptığı ihaleleri içeriyor. (Kaynak: Transnet ihale duyuruları) Buna karşılık TÜRASAŞ’ın Tanzanya’ya tek bir DE 10000 ünitesi ihracı, filo ölçeğinde bir siparişten ziyade başlangıç pazar girişi işlemi olarak değerlendiriliyor. Sözleşme bedeli ve teslimat takviminin açıklanmaması, birim maliyet karşılaştırmasını mümkün kılmıyor.

TÜRASAŞ daha önce TCDD için DE 11000 tipi manevra lokomotifleri üretmiş, ancak kurumun dizel lokomotifte yurt dışı satışı bulunmuyordu. Mevcut ihracat, Türkiye’nin savunma ve sanayi ürünlerinde Doğu Afrika pazarına yönelik son yıllardaki artan ihracat hamlesiyle uyumlu bir adımdır. (Kaynak: Türkiye İhracatçılar Meclisi, 2025)

Editörün Değerlendirmesi

Bu ihracat, Türkiye’nin demiryolu endüstrisindeki yerli motor ve araç geliştirme yatırımlarını ticari bir çıktıya dönüştürme çabasının somut bir göstergesidir. Manevra lokomotifi tercihi stratejik açıdan düşük riskli bir giriş kapısı sunuyor; çünkü saha lokomotifleri ana hat ünitelerine kıyasla daha düşük düzenleme bariyerlerine tabidir ve tedarikçiye yerinde servis deneyimi kazandırır. Tek lokomotiflik sözleşme büyüklüğü, anlık gelir hedefinden çok referans tesisi amacını öne çıkarıyor. (Kaynak: TÜRASAŞ, 2026) Küresel pazarda ise Wabtec ve Forsee Power’ın 2026’da duyurduğu bataryalı-elektrikli manevra lokomotifleri, dizel şönt araçların uzun vadede emisyon regülasyonlarına tabi pazarlarda ikame riski taşıdığına işaret ediyor. Ancak Doğu Afrika’daki benimseme takviminin uzun olması, DE 10000 için belirli bir süre daha rekabet penceresi sağlayabilir. (Kaynak: Wabtec/Forsee Power, 2026)