Eurostar Sahra Opsiyonuyla Tren Sıcaklık Şartını 55°C’ye Yükseltti

PARİS/LONDRA – Eurostar, Alstom’a sipariş ettiği yaklaşık 2 milyar Euro bedelli 50 adet Celestia çift katlı tren setinin teknik spesifikasyonlarını değiştirerek ortam sıcaklığı eşiğini 45°C’den 55°C’ye çıkardı. Revizyon, Fransa’nın Bordeaux yakınlarındaki Pissos’ta 44,3°C’nin kaydedildiği ve ülkenin %40’ından fazlasında sıcaklığın 40°C’yi aştığı sıcak hava dalgasının mevcut filoda yarattığı ısı kaynaklı arızaların ardından geldi. Yeni trenlerin 2031’den önce hizmete girmesi ve yaklaşık 30 yıl boyunca 2060’lara kadar işletmede kalması planlanıyor.

Sözleşmeye Ait Temel Veriler

Sözleşmenin Kapsamı ve Teknik Detayları

Revize edilen sözleşme, Alstom’un Manş Tüneli operasyonları için sertifikalandırılmış ilk çift katlı tren ailesi olan Celestia platformundan 50 tren setinin tedarikini kapsıyor. Her bir set 1.000’den fazla yolcu kapasitesine sahip olacak. Eurostar CEO’su Gwendoline Cazenave’in The Telegraph’a yaptığı açıklamaya göre, gayriresmî olarak “Sahra opsiyonu” adı verilen teknik yükseltme; iklimlendirme sistemlerinin, araç üstü elektronik ekipmanların, mikroişlemcilerin ve cer aksamının 55°C ortam sıcaklığında tam kapasite çalışmasını zorunlu kılıyor. Orijinal 45°C spesifikasyonu İngiltere, Fransa, Belçika, Hollanda ve Almanya’daki güzergâhlar için yeterli görülürken, mevcut e500 filosunda yaşanan ve yaklaşık her on trenden birinde ısıya bağlı arıza ya da gecikme kaydedilmesine yol açan sorunların ardından değişikliğe gidildi. 2022 yazında Belçika’da bir Eurostar treninde klimanın devre dışı kalması sonucu yolcuların iki saatten uzun süre mahsur kalması ve raylara tahliye edilmesi, operatörün elindeki dahili verileri bilanço gündemine taşıdı.

Sektördeki Benzer Sözleşmelerle Karşılaştırması

55°C işletme şartı, Eurostar Celestia alımını Avrupa yüksek hızlı demiryolu ihaleleri arasında ısıl dayanıklılık açısından en iddialı sözleşmelerden biri hâline getiriyor. Karşılaştırma için: Alstom’un 2018’de SNCF ile imzaladığı ve yaklaşık 2,7 milyar Euro bedelle 100 adet TGV M (Avelia Horizon) tren setini kapsayan sözleşmesi, standart Fransız şebeke iklim koşullarına göre tasarlanmış ve kamuya açık 55°C benzeri bir aşırı sıcaklık eşiği içermiyor (Kaynak: Alstom, 2018). Rekabet cephesinde ise Siemens Mobility’nin Velaro platformu ve Hitachi Rail’in ETR1000’i gelecekteki uluslararası yüksek hızlı tren ihalelerinde bu termik kıstasla ölçülecek. Altyapı tarafındaki uyum ise daha yavaş ilerliyor: Network Rail, maliyet baskıları ve yüksek enflasyon nedeniyle yenileme çalışmalarını kesmesinin ardından 2026 yılında İngiliz Demiryolu ve Karayolu Ofisi’nin (ORR) güvenlik ve performans çıktılarının riske atılmadığına dair ilave kanıt talebiyle karşı karşıya kaldı (Kaynak: Construction News / ORR, 2026). Eurostar’ın Birleşik Krallık operasyonlarının 23.000 kişilik istihdamı ve yıllık yaklaşık 2 milyar Sterlin brüt katma değeri desteklediği, 2035’e kadar bu rakamların 40.000 kişiye ve 2,8 milyar Sterline ulaşmasının beklendiği göz önüne alındığında, ısı kaynaklı aksaklıkların ekonomik riski de büyüyor (Kaynak: RailbusinessUK, 2026).

Editörün Değerlendirmesi

Eurostar’ın “Sahra opsiyonu”, iklim uyum maliyetinin sonradan yönetilecek teorik bir risk değil, pazarlığa kapalı bir bütçe kalemi olarak kabul edildiği bir satın alma kararını temsil ediyor. Operatörün kendi dahili verileri — her on trenden birinde yaşanan yüksek sıcaklık etkileri, Belçika’da klimasız kalan yolcular ve ray hattına yapılan acil tahliyeler — geleceğe dönük bir iklim projeksiyonunu bilançoya yansıyan somut bir işletme sorununa dönüştürdü. Otuz yıllık hizmet ömrüne sahip varlıklar için açılan ihalelerde, ilk hizmet verecekleri koridorlardan çok daha sıcak bölgelerin iklim verilerinin şartnamelere giderek daha fazla yerleşeceği sinyalini veren bu hamle, Alstom’un Celestia platformunu rakipler karşısında bir termik referans noktasına dönüştürürken, Network Rail örneğinde görülen altyapı uyum hızındaki gecikme, 55°C dereceli trenler devreye girdikten sonra dahi ısıdan eğrilen raylardaki hız kısıtlamaları ve geçici hat kapatmalarının darboğaz olarak kalacağını gösteriyor.