Gotthard Sonrası İsviçre ve AB: Vagon Bakım Eşiği 50 Bin Km’ye İndi

BERN, İsviçre – Avrupa Birliği Demiryolları Ajansı (ERA) ile İsviçre Federal Ulaştırma Dairesi (BAV), Aralık 2025’te tamamlanan Ortak Şebeke Sekreteryası süreciyle yük vagonu tekerlek setleri için 2026’dan itibaren zorunlu muayene aralıklarını 50.000 ila 300.000 kilometre olarak belirledi. Yeni düzenleme, Ağustos 2023’te 160 milyon Euro altyapı ve araç hasarına yol açan Gotthard Tüneli kazası sonrası eski 660.000 kilometrelik bakım eşiklerini yürürlükten kaldırıyor. İsviçre makamları, AB’nin önerdiği geçiş sürecini beklemeden kuralları doğrudan bağlayıcı ulusal mevzuata dönüştürmeye başladı.

Düzenlemeye Ait Temel Bilgiler

Düzenleme Neleri Kapsıyor?

Yeni teknik çerçeve, Avrupa demiryolu ağında çalışan yük vagonları için kısaltılmış bakım aralıkları, zorunlu görsel çatlak kontrolleri ve katı tekerlek çapı sınırları getiriyor. Denetim periyotları tekerleğin metalurjik yapısına ve fren sisteminin tipine göre kademelendirildi; yuvarlanma yüzeyine baskı yapan kompozit fren pabuçlarına sahip vagonlar doğrudan 50.000 kilometre sınırına tabi tutuldu. Bu 50.000 kilometrelik eşik, Gotthard Tüneli’nde kırılan vagon tekerleğinin kaza anındaki çalışma mesafesiyle örtüşüyor. ERA kuralları ulusal farklılıkları önlemek amacıyla teknik tavsiye kararı olarak yayımlarken, İsviçre BAV yönetimi tek taraflı bağlayıcı kararlarla asgari tekerlek çaplarını yükseltti ve sıcak aks tespit edilen araçların derhal hatta çekilerek muayene edilmesini şart koştu.

Bu Düzenleme Küresel Standartlar Açısından Ne İfade Ediyor?

Belirlenen 50.000 kilometrelik alt sınır, Avrupa’da daha önce geçerli olan 660.000 kilometre veya sekiz yıllık maksimum bakım aralığına kıyasla operasyonel çalışma payını yüzde 92 oranında daraltıyor. Bu bakım revizyonu, Avrupa genelinde toplam demiryolu yük hacminin 2024’e göre yüzde 1,8 gerilediği bir piyasa daralması döneminde devreye giriyor (Kaynak: Eurostat, 2026). İsviçre’de Simplon hattının geçici bakımı sebebiyle yük trafiğinin açılan Gotthard Tüneli’ne yığıldığı 2025 yılında, yolcu trenleri yüzde 94,1 dakiklik oranına ulaşırken yerel demiryolu yük taşımacılığı 2026’nın ilk çeyreğinde net ton-kilometre bazında yüzde 4,0 düşüş gösterdi (Kaynak: RailFreight.com, 2026). Yeni tekerlek denetim rejiminin vagon sahiplerine getireceği vagon başı ilave uyum maliyeti ise raporlama tarihi itibarıyla resmi olarak açıklanmadı.

Editörün Değerlendirmesi

Muayene eşiğinin 50.000 kilometreye çekilmesi, yük vagonlarının hatta kalma sürelerini azaltırken Avrupa genelindeki atölyelerde ciddi kapasite darboğazları yaratacaktır. Bakım maliyetlerindeki bu artış, filo büyüklüğü sayesinde atölye maliyetlerini dengeleyebilen büyük vagon kiralama şirketleri lehine pazar konsolidasyonunu hızlandıracaktır (Kaynak: Deloitte, 2025). İsviçre Federal İdare Mahkemesi’nin vagon sahiplerinin itirazlarına ilişkin vereceği nihai karar, ulusal güvenlik otoritelerinin bağlayıcı olmayan AB standartlarının ötesine geçerek münferit kurallar koyma sınırını da belirleyecektir.