Baltik Devletleri, Rail Baltica Projesinin Geleceğini Güvence Altına Almak İçin AB Fonlamasını İstiyor

Giriş

Baltik ülkeleri, Avrupa demiryolu ağı ile bağlantı kurmayı hedefleyen kritik bir altyapı projesi olan Rail Baltica’nın zamanında tamamlanması için istikrarlı Avrupa Birliği (AB) fonlamasına ihtiyaç duyuyor. Jeopolitik gerçeklikler, bu proje için önemli bir risk oluşturuyor. Bu makale, Vilnius’ta 27 Mayıs 2025’te gerçekleştirilen toplantıda tartışılan temel konuları, karşılaşılan zorlukları ve projenin Baltik bölgesi ve daha geniş Avrupa Birliği için stratejik sonuçlarını ele alacak.

Problem Tanımı: Sürdürülebilir Fonlama ve Zamana Uygun Tamamlama

Toplantının merkezinde, Rail Baltica projesinin 2030 yılına kadar ilk aşamasının tamamlanması için taahhüdün yeniden vurgulanması yer alıyordu. Baltik ülkelerinin ulaşım bakanları, projenin “zamanında teslim edilmesi” gerektiğini vurguladılar. Rail Baltica, Baltik ülkelerini Avrupa demiryolu ağının geri kalanına entegre etmeyi, sorunsuz ulaşım bağlantısı ve ekonomik entegrasyonu kolaylaştırmayı hedefliyor. Proje, şu anda AB ortak finansmanına bağlıdır; ancak yıllık ihale çağrılarına dayalı mevcut finansman yapısı, altyapı planlaması için gerekli uzun vadeli tahmin edilebilirliği sağlayamıyor. Bakanlar, Rail Baltica’nın iddialı tamamlama süresini karşılaması için sürekli ve yeterli ortak finansmanla birlikte yüksek bir ortak finansman oranının hayati önem taşıdığını vurguladılar.

Stratejik Önem: Savunma ve Ekonomik Gelişim

Ekonomik faydalarının ötesinde, Rail Baltica projesi giderek artan bir şekilde Avrupa savunmasında kritik bir rol üstleniyor. Bakanlar, projeyi yükselen jeopolitik gerilimler bağlamında ele alarak, NATO’nun doğu kanadında askeri personel ve malzemelerin hızlı ve verimli bir şekilde hareket ettirilmesini sağlama potansiyelini kabul ettiler. Estonya’nın Kuldar Leis, mevcut güvenlik ortamında hızlı askeri hareketliliği kolaylaştıran altyapının gerekliliğini belirtti. Rail Baltica, müttefik kuvvetlerin ve malzemelerin Doğu Avrupa cephesini hızla aşmasına olanak sağlayacak bir köşe taşı olacak. Bu, yalnızca ekonomik bir proje olmaktan, stratejik açıdan önemli bir projeye doğru kayış, özellikle Baltik bölgesinin karşı karşıya olduğu devam eden güvenlik sorunları göz önünde bulundurulduğunda projenin önemini artırdı.

Finansal Taahhütler ve Kaynak Mekanizmaları

Bakanlar ayrıca projenin finansal yönlerini de ele aldılar ve bölgesel güvenliği güçlendirmek için zaten yapılan önemli ulusal yatırımları vurguladılar. Letonya’nın Atis Švinka, ülkenin güvenlik harcamalarına olan önemli bağlılığına değindi; neredeyse 2 milyar avroya ulaşan ve GSYİH’nin %5’ine ulaşmayı hedefleyen bu harcamalar, bölgesel güvenlik için kritik bir yatırım. Bakanlar ayrıca, Avrupa Komisyonu ve üye devletlerden, sivil ve askeri amaçlar için kullanılabilen “çift kullanımlı altyapı projelerini” desteklemek için daha etkili mekanizmalar araştırmalarını talep ettiler. Değişen güvenlik ortamı bağlamında, özellikle daha esnek ve güvenli finansman mekanizmalarına ihtiyaç duyulmaktadır.

Zorluklar ve Yol Haritası

Toplantı, karmaşık altyapı projeleri için tahmin edilebilir finansmanı sağlama ve sürdürmenin zorluklarını ortaya koydu. Mevcut yıllık finansman döngülerinin sınırlı tahmin edilebilirliği, uzun vadeli planlamayı ve inşaat aşamalarının sorunsuz yürütülmesini engelliyor. AB fonlarına bağımlılık, Baltik ülkelerinin, projenin AB finansman çerçeveleri, özellikle de bir sonraki çok yıllık mali çerçeve içinde savunulması için koordineli bir yaklaşım gerektiriyor. CEF (Avrupa Altyapısı Bağlantısı) gibi daha esnek finansman araçlarına ihtiyaç duyulduğu açık.

Sonuç

Baltik ulaşım bakanlarının toplantısı, Rail Baltica’nın yalnızca önemli bir ekonomik proje değil, aynı zamanda bölgenin güvenliği için stratejik bir gereklilik olduğunu vurguluyor. Ortak bildiri, projenin 2030 yılına kadar zamanında tamamlanmasını garanti etmek için istikrarlı ve yeterli AB finansmanı ihtiyacını vurguladı. Bakanlar ayrıca, hem sivil hem de askeri kullanımları desteklemek üzere finansman stratejilerini uyarlamaya odaklanıyorlar. Ulusal finansal yatırımların taahhüdü, bölgenin projeye olan bağlılığını da güçlendiriyor. Tahmin edilebilir finansman mekanizmaları için sürdürülen lobicilik ve Rail Baltica’nın çift kullanımlı yeteneklerinin kabul edilmesi, projenin tam olarak gerçekleşmesi için önemli adımlar. Gelecekte, bu projenin başarısı yalnızca AB’nin finansal desteğine değil, aynı zamanda Baltik ülkelerinin koordineli şekilde savunma ve jeopolitik ortamın karmaşıklığını aşma kabiliyetine de bağlı.

“`