ERA Değerlendirmesi & Türkiye Demiryolu Sektörü: Gelecek İçin Çıkarımlar

Demiryolu Sektöründe Geleceğe Yönelik Bir Bakış: Avrupa Demiryolu Ajansı’nın (ERA) Değerlendirmesi ve Türkiye İçin Çıkarımlar

Avrupa Komisyonu, Avrupa Demiryolu Ajansı’nın (ERA) performansını değerlendiren bir rapor yayınladı. Bu rapor, ERA’nın demiryolu güvenliği, birlikte çalışabilirlik ve Tek Avrupa Demiryolu Alanı (SERA) oluşturma konusundaki kritik rolünü vurguluyor. Değerlendirme, ERA’nın önemini teyit ederken, aynı zamanda kaynak yetersizliklerinin, özellikle 4. Demiryolu Paketindeki sorumluluklarını tam olarak yerine getirmesini nasıl etkilediğine dikkat çekiyor. Bu makalede, ERA’nın değerlendirmesini derinlemesine inceleyecek, ana bulguları analiz edecek ve Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) gibi paydaşlar için çıkarımlar sunacağız. Amacımız, demiryolu sektörünün geleceğine yönelik stratejik bir bakış açısı geliştirmek ve sürdürülebilir bir demiryolu altyapısının inşası için atılması gereken adımları belirlemektir.

ERA’nın Değerlendirilmesi: Temel Bulgular ve Zorluklar

ERA, Avrupa genelinde daha verimli ve güvenli bir demiryolu sistemi oluşturmayı amaçlayan 4. Demiryolu Paketi kapsamında genişletilmiş bir görev üstlendi. Ancak, bu görev artışına paralel bir kaynak artışı sağlanamadı. Bu durum, ERA’nın operasyonel iş yükünü yönetme ve stratejik politika rolünü sürdürme kapasitesini zorlamaktadır. Özellikle araç yetkilendirme ve güvenlik sertifikasyonu gibi temel süreçlerin, daha etkin hale getirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Birleşmiş Milletler (BM) gibi uluslararası kuruluşların belirlediği standartlara uyum, bu süreçlerin başarısı için kritik öneme sahiptir.

ERA’nın değerlendirmesi, mevcut süreçlerin daha fazla optimizasyonu ve dijitalleşmeye ihtiyaç duyduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, demiryolu sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin (örneğin, özel demiryolu şirketleri veya tren işletmecileri) ve diğer paydaşların da, bu süreçlere uyum sağlaması gerekmektedir. Demiryolu ağlarının işletilmesi ve yönetimi, karmaşık bir yapıya sahip olduğundan, süreçlerin basitleştirilmesi ve hızlandırılması, sektöre önemli ölçüde fayda sağlayacaktır.

Dijitalleşme ve ERTMS’nin (Avrupa Demiryolu Trafik Yönetim Sistemi) Rolü

ERA’nın Avrupa Demiryolu Trafik Yönetim Sistemi (ERTMS) uygulamasındaki rolü de değerlendirildi. Rapor, ERTMS’nin beklenenden daha yavaş ilerlediğini belirtiyor. Bunun nedenleri arasında, Üye Devletler arasındaki koordinasyon zorlukları ve büyük ölçekli uygulamaların teknik zorlukları yer alıyor. ERTMS, Avrupa genelinde demiryolu ağlarının daha verimli ve güvenli bir şekilde işletilmesini sağlayacak önemli bir teknolojidir. Aynı zamanda, UIC (Uluslararası Demiryolları Birliği) tarafından belirlenen standartlara uyum, ERTMS’nin başarısı için elzemdir.

ERA’nın, uyumlu bir ERTMS uygulamasını destekleme kapasitesinin güçlendirilmesi, gerçekten kesintisiz bir Avrupa demiryolu ağının oluşturulması için hayati öneme sahiptir. Türkiye’nin de bu dijitalleşme sürecine entegre olması, uluslararası demiryolu bağlantılarının güçlendirilmesi açısından kritik önem taşımaktadır.

Araç Yetkilendirme ve Güvenlik Sertifikasyonu Süreçlerinin İyileştirilmesi

Tek Durak Noktası (OSS) dijital platformunun, 4. Demiryolu Paketi kapsamında öngörülen maliyet tasarruflarını ve verimlilik artışlarını sağlaması için daha da optimize edilmesi gerekmektedir. Araç yetkilendirme ve güvenlik sertifikasyon süreçleri, hem güvenlik hem de birlikte çalışabilirliğin sağlanması için elzemdir. Ancak bu süreçler, başvuru sahipleri için karmaşık ve zaman alıcı olabilmektedir. Bu durum, özellikle yeni araçların ve teknolojilerin demiryolu ağlarına entegrasyonunu yavaşlatabilir.

Süreçlerin basitleştirilmesi ve dijitalleştirilmesi, başvuru sahiplerinin yükünü azaltacak ve sektöre daha fazla esneklik kazandıracaktır. Türkiye’deki demiryolu şirketlerinin de bu süreçlere uyum sağlaması, Avrupa ile entegrasyonu kolaylaştıracak ve uluslararası standartlara uyumu artıracaktır.

Paydaş Desteği ve Mevzuat Çerçevesi

Değerlendirme sırasında, paydaşlar ERA’nın ortak güvenlik ve teknik standartlar geliştirme, gereksiz ulusal kuralları basitleştirme ve AB demiryolu düzenlemesinin genel tutarlılığını iyileştirme konusundaki katkılarına geniş destek verdiler. Ulusal düzeydeki eylemlerin, AB düzeyinde koordinasyonun faydalarının yerini tutamayacağı konusunda hemfikirlerdi. ERA’nın çalışmaları, sektör genelinde etkinliği ve verimliliği artırarak, Tek Avrupa Demiryolu Alanı içinde birlikte çalışabilirliği ve uyumlu operasyonları güçlendirmiştir.

Mevzuatın uyumlu hale getirilmesi, sektöre güven ve istikrar sağlayacaktır. TCDD gibi ulusal demiryolu operatörlerinin, AB mevzuatına uyum sağlaması, uluslararası işbirliğini ve demiryolu taşımacılığının gelişimini destekleyecektir.

Sonuç: Geleceğin Demiryolu Sektörüne Doğru

Avrupa Komisyonu, “Hızlı Trenle Avrupa’yı Birleştirmek” başlıklı iletişiminde, 2026 yılına kadar revize edilmiş bir ERA Yönetmeliği teklif edeceğini duyurdu. Bu revizyon, güvenlik denetimini, dijitalleşmeyi ve maliyet verimliliğini artırmayı amaçlayacak. 2016/796 sayılı (AB) Yönetmeliği’nin 82(1) maddesi uyarınca yapılan değerlendirme, ERA’nın Avrupa genelinde güvenli, birlikte çalışabilir ve modern demiryolu operasyonlarını desteklemedeki stratejik rolünü teyit ederken, daha güçlü kaynaklar ve daha düzenli süreçler çağrısında bulunmaktadır.

Demiryolu sektörü, gelecekte daha da önemli bir rol oynayacak. İklim değişikliği ile mücadelede, enerji verimliliğini artırmada ve sürdürülebilir ulaşım çözümleri sunmada kritik bir öneme sahip olacak. ERA’nın rolünün güçlendirilmesi, sektörün daha da gelişmesine ve yeniliklere açık olmasına yardımcı olacaktır. Türkiye’nin de bu süreçte aktif rol alması, hem kendi demiryolu ağının modernizasyonu hem de Avrupa ile entegrasyonu açısından büyük önem taşımaktadır. Gelecekte, demiryolu sektörünün daha da dijitalleşmesi, daha güvenli hale gelmesi ve yolcu ile yük taşımacılığında daha etkin bir rol oynaması beklenmektedir. Bu hedeflere ulaşmak için, ERA’nın liderliğinde, ulusal ve uluslararası paydaşların işbirliği içinde çalışması gerekmektedir.