FRMCS: Türkiye Demiryolu Teknolojisi’nde Devrim

Demiryolu Haberleşmesinde Devrim: FRMCS’ye Geçiş ve FP-MORANE-2 Pilot Projesi

Günümüz dünyasında, sürdürülebilir ulaşım çözümlerine olan talep artarken, demiryolu sektörü de bu dönüşümde önemli bir rol oynamaktadır. Teknolojinin hızla gelişmesiyle birlikte, demiryolu sistemleri de modernize edilmekte ve daha verimli hale getirilmektedir. Bu bağlamda, demiryolu iletişim sistemlerinin geleceği, 5G teknolojisi üzerine kurulu olan Geleceğin Demiryolu Mobil Haberleşme Sistemi (FRMCS) ile şekillenmektedir. Uluslararası Demiryolları Birliği (UIC) liderliğinde yürütülen FP-MORANE-2 pilot projesi, FRMCS’nin V2.1 spesifikasyonunun saha testlerini gerçekleştirerek, bu dönüşüm sürecine öncülük etmektedir. Bu makalede, demiryolu sektöründeki bu önemli gelişmeyi, FRMCS’nin getirdiği yenilikleri ve FP-MORANE-2 projesinin önemini detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

Raylı Sistemlerin Modernizasyonuna Genel Bakış

Dünya genelinde, toplu taşıma kullanımını teşvik etmek amacıyla altyapıya büyük yatırımlar yapılmaktadır. Bu trend, sadece çevresel kaygılardan (gürültü ve hava kirliliği) değil, aynı zamanda eskiyen altyapının yüksek maliyetli bakımından kaynaklanan ekonomik nedenlerle de desteklenmektedir. Örneğin, New York’ta uygulanan sıkışıklık ücreti, Utrecht’teki bisiklet altyapısı çalışmaları ve Paris’te araç park yerlerinin azaltılması gibi uygulamalar, şehirlerin ulaşım politikalarında önemli değişikliklere işaret etmektedir. Bu kapsamda raylı sistemler, enerji verimliliği, güvenlik ve kapasite açısından önemli avantajlar sunmaktadır. Özel araçlara kıyasla %90 daha az sera gazı emisyonu ve 7 ila 20 kat daha fazla güvenlik sunan raylı sistemler, birçok ülkenin ulaşım planlarında kritik bir rol oynamaktadır.

FRMCS’ye Geçişin Zorunluluğu ve Faydaları

Demiryolları, operasyonel verimliliği, kapasite kullanımını, güvenliği ve geliri artırmak için sürekli olarak modernize edilmelidir. Bu modernizasyonun en kritik alanı, karmaşık demiryolu altyapısının tüm unsurlarını bir araya getiren iletişim sistemleridir. Mevcut demiryolu iletişim sistemleri, 2G GSM-R (Demiryolu için GSM) teknolojisine dayanmaktadır. GSM-R, uzun yıllardır güvenilir bir şekilde hizmet verse de, günümüzün teknolojik gereksinimlerini karşılamakta yetersiz kalmaktadır. Özellikle siber güvenlik açıkları ve birlikte çalışabilirlik eksikliği gibi sorunlar, GSM-R’nin geleceğini tehdit etmektedir. Bu nedenle, 2030 yılına kadar GSM-R desteğinin sonlandırılması planlanmaktadır.

Geleceğe yönelik olarak, demiryolu sektörünün %80’e yakını, 5G tabanlı FRMCS’yi benimsemeyi planlamaktadır. UIC tarafından tasarlanan bu dünya çapındaki telekomünikasyon sistemi, ETCS (Avrupa Tren Kontrol Sistemi) ve ses iletişimi gibi mevcut uygulamaları desteklemenin yanı sıra, veri, video ve otomatik tren işletimi (ATO) gibi yeni hizmetlerin de sunulmasını sağlayacaktır. FRMCS’nin V2.1 spesifikasyonu 2025 Mayıs ayında yayınlanmış olup, tam olarak pazara hazır (V3) sürümünün 2028 sonlarında kullanıma sunulması beklenmektedir.

FRMCS’nin Uygulanmasındaki Zorluklar ve Çözüm Önerileri

FRMCS’nin uygulanması, önemli finansman ve teknik zorlukları beraberinde getirmektedir. Projenin ölçeği nedeniyle, finansman sağlanması tüm demiryolu işletmecileri için büyük bir engel teşkil etmektedir. Bu nedenle, FRMCS’nin aşamalı olarak, öncelikle önemli güzergahlarda uygulanması planlanmaktadır. Teknik açıdan ise, FRMCS’nin mevcut GSM-R sistemleriyle 2035’e kadar bir arada kullanılması gerekecek olması önemli bir zorluktur. Ayrıca, spesifikasyonun henüz tam olarak test edilmemiş olması ve gerçek dünya uygulamalarında ortaya çıkabilecek sorunlar da dikkate alınmalıdır. GSM-R konusunda uzmanlaşmış mühendislerin emeklilik yaşına gelmesi ve yeni nesil mühendislerin bu alana yönelmemesi gibi faktörler de sorunları derinleştirmektedir.

FP-MORANE-2 Projesi ve VIAVI’nin Rolü

FP-MORANE-2 (Avrupa Demiryolu Ağları için Mobil Radyo Projesi 2), FRMCS’nin V2.1 spesifikasyonunun saha testlerini gerçekleştiren bir pilot projedir. UIC liderliğinde yürütülen bu proje, V3.0 sürümünün geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Proje, demiryolu operatörleri, Avrupalı demiryolu tedarikçileri, mobil ağ sağlayıcıları ve diğer önemli şirketlerin katılımıyla yaklaşık 30 ay sürecektir. Proje, VIAVI gibi önemli oyuncuların teknik uzmanlıklarından faydalanarak, test spesifikasyonları ve planlarının geliştirilmesi, izleme ve ölçüm metriklerinin sağlanması, laboratuvar testleri ve saha denemeleri için test ve izleme sistemlerinin tedarik edilmesi gibi çeşitli alanlarda çalışmalara odaklanmaktadır.

VIAVI, MORANE-2 projesindeki çalışmalarıyla, test, izleme ve sorun giderme çözümlerinin V3.0 spesifikasyonlarına uygun olmasını sağlayacaktır. Bu kapsamda, EVOIA Assure, EVOIA Cyber ve EVOIA Drive Test gibi çözümler, FRMCS uygulamalarını desteklemek için hazır hale getirilecektir. Bu sayede, FRMCS’ye geçiş sürecinde sistemlerin doğru çalışması ve güvenliğinin sağlanması hedeflenmektedir. Bu sayede, gelecekte FRMCS sistemlerinin güvenliği ve performansı için gerekli olan test ve izleme süreçlerinin etkin bir şekilde yönetilmesi sağlanacaktır.

Sonuç

FRMCS’ye geçiş, demiryolu sektörünün dijitalleşmesi ve daha verimli hale gelmesi için hayati öneme sahiptir. FP-MORANE-2 projesi, bu geçiş sürecindeki teknik zorlukların üstesinden gelmek ve yeni sistemin güvenilirliğini sağlamak için kritik bir rol oynamaktadır. VIAVI’nin bu projeye katkıları, FRMCS’nin başarılı bir şekilde uygulanması ve demiryolu ağlarının geleceğe hazır hale getirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Gelecekte, FRMCS’nin yaygınlaşmasıyla birlikte, demiryolu taşımacılığının daha güvenli, verimli ve sürdürülebilir hale gelmesi beklenmektedir.