SBB Cargo, Stadler’den Akülü 22 Lokomotif Dahil 36 EURO DuFour Sipariş Etti

ZÜRİH, İSVİÇRE – SBB Cargo, Eylül 2024’te Stadler Rail ile 36 adet EURO DuFour ana hat yük lokomotifi için kesin sipariş sözleşmesi imzaladı. Lokomotiflerin ilk partisi 2027’nin son çeyreğinde ticari hizmete alınacak; teslimattan önce 2026 ortasından itibaren Çekya’daki Velim Test Merkezi’nde ve ardından İsviçre’de sertifikasyon denemeleri gerçekleştirilecek. Sözleşme bedeli taraflarca açıklanmadı.

Sözleşmeye Ait Temel Veriler

Sözleşmenin Kapsamı ve Teknik Detayları

Kesin sipariş kapsamındaki 36 adet altı akslı elektrikli lokomotifin 22’si, fabrika çıkışlı akü modülüyle donatılacak ve katener bulunmayan endüstriyel mahmuz hatları ile yükleme-boşaltma tesislerinde otonom çalışabilecek. İsviçre sınıflandırma kurallarına göre temel üniteler Re 494, akü donanımlı varyantlar ise Rea 494 tip adını taşıyacak. Üretim Stadler’in İspanya’daki Valencia tesisinde gerçekleştirilecek. 36 ünitelik ana partinin tamamının Mart 2029’a kadar teslim edilmesi planlanıyor. Opsiyon kapsamındaki 93 ek lokomotifin kullanılması durumunda SBB Cargo, 2040 yılına kadar filosundaki diğer tüm ana hat çekiş tiplerini emekliye ayırarak tek platforma geçişi tamamlayacak. (Kaynak: SBB Cargo, 2024)

Akü donanımlı Rea 494 varyantları, manevra için ayrı dizel lokomotif ihtiyacını ortadan kaldırması bakımından operasyonel açıdan kritik önem taşıyor. SBB Cargo’nun mevcut dizel manevra lokomotiflerinin bakım ve yakıt maliyeti yıllık birim başına ortalama CHF 120.000–180.000 aralığında seyrediyor. Akülü çözümün devreye girmesiyle bu maliyet kaleminin filo genelinde büyük ölçüde ortadan kalkması bekleniyor.

Sektördeki Benzer Sözleşmelerle Karşılaştırması

SBB Cargo’nun bu siparişi, Eylül 2024’te Kazakistan’ın Wabtec ile imzaladığı lokomotif tedarik sözleşmesiyle belirgin farklılıklar taşıyor. Kazakistan anlaşmasında birim başına yaklaşık 14 milyon dolarlık fiyat kamuya açıklanmış, bakım maliyetleri ve yerel montaj hükümlerinin bulunmaması parlamento düzeyinde incelemeye yol açmıştı. (Kaynak: Kursiv Media Kazakhstan, 2026) SBB ve Stadler ise birim fiyatı gizli tutarak anlık fiyat kıyaslamasının önüne geçti. İsviçreli operatör, filo standardizasyonu tamamlandığında demiryolu araçları işletme maliyetlerinde %60’a varan düşüş öngörüyor; bu hedef gerçekleşirse yıllık çekiş bakım tasarrufu CHF 18–25 milyon seviyesine ulaşabilir.

Rakip platformlarla karşılaştırıldığında Siemens’in Vectron MS ve Alstom’un Traxx DC3 serileri de çok sistemli çalışma ve son kilometre akü konfigürasyonları sunuyor. Ancak SBB’nin tedariki tek kaynaktan —Stadler’den— yana kullanması, İsviçre’nin kurımlı alpin koridorlarına özel olarak uyarlanmış tasarım ve iki kurum arasındaki uzun süreli yerel tedarik ilişkisinin bir sonucu olarak değerlendiriliyor. Stadler’in EURO Dual/DuFour platformu, özellikle dar viraj yarıçaplarına ve dik eğimlere sahip İsviçre güzergâhlarında rakip platformlara kıyasla daha düşük ray aşınması ve enerji tüketimi avantajı sağlıyor.

SBB Cargo’nun 36 ünitelik ilk partisi, Kazakistan’ın daha geniş filo yenileme hedeflerinin yanında mütevazı kalmakla birlikte, opsiyon yapısı sayesinde operatör politik açıdan hassas olabilecek peşin bütçe taahhüdüne girmeden 129 lokomotife ulaşma esnekliği elde ediyor. Bu model, mali kısıtlamalarla karşı karşıya kalan Avrupalı devlet operatörlerinin giderek daha fazla başvurduğu aşamalı tedarik yaklaşımının tipik bir örneğini oluşturuyor. Sermaye harcamalarının 2025–2029 mali yıllarına yayılması, ana yükün ise teslimatların hızlandığı 2027–2028 dönemine denk gelmesi öngörülüyor.

Türkiye bağlamında: TCDD Taşımacılık’ın yük operasyonlarında katener bulunmayan endüstriyel şube hatları ve liman bağlantılarında son kilometre çekişi halen ağırlıklı olarak dizel manevra lokomotifleriyle sağlanıyor. Akü donanımlı ana hat lokomotifi konsepti, Türkiye’deki yük taşımacılığında henüz uygulamaya alınmış değil. Avrupa’da yaygınlaşan bu teknolojinin, Türkiye’nin özellikle Organize Sanayi Bölgesi bağlantı hatlarındaki dizel bağımlılığını azaltma potansiyeli taşıdığı değerlendiriliyor.

Editörün Değerlendirmesi

SBB’nin 2040 yılına kadar tek lokomotif ailesinde konsolide olma hedefi, DB Cargo’nun Traxx varyantları etrafında şekillenen filo stratejisiyle paralellik gösteriyor. Avrupa devlet yük operatörlerinde bakım sadeleştirmesinin, rekabetçi ihale yöntemlerinden daha etkili birim maliyet tasarrufu sağladığına dair veri birikimi büyüyor. SBB Cargo özelinde, yeni platformun ray aşınmasında %20 ve enerji tüketiminde %15 azalma sağlaması, İsviçre altyapı yöneticilerine filo geçişini desteklemek için doğrudan finansal gerekçe sunuyor. (Kaynak: SBB, 2024) Akü donanımlı Rea 494’ün son kilometre segmentlerinde operasyonel güvenilirliğini kanıtlaması halinde bu model, tam elektrifikasyon yatırımı yapmadan dizel manevrayı sonlandırmak isteyen diğer Avrupalı operatörler için şablon oluşturabilir.