Kamu Kontrolünde Demiryolları: Greater Anglia’nın Dönüşümü ve Etkileri

Demiryollarında Kamu Kontrolü: Greater Anglia’nın Kamu Mülkiyetine Geçişi ve Sektördeki Dönüşüm

Birleşik Krallık demiryolu sektörü, önemli bir dönüşüm sürecinden geçiyor. 12 Ekim 2025 tarihinde Greater Anglia’nın kamu mülkiyetine geçmesiyle birlikte, yolcu taşımacılığının yaklaşık %50’si artık kamu kontrolünde olacak. Bu hamle, Hükümetin demiryolu reform planının bir parçası olup, sektördeki verimliliği artırma, hesap verebilirliği güçlendirme ve yolcu odaklı bir yaklaşım benimseme hedefini taşıyor. Bu makalede, Greater Anglia’nın kamu mülkiyetine geçişinin detayları, etkileri ve sektördeki genel eğilimler incelenecektir. Kamu mülkiyetine geçiş, demiryolu işletmeciliğinde yeni bir dönemin başlangıcını işaret etmekte ve sektördeki paydaşlar için önemli fırsatlar sunmaktadır.

Kamu Mülkiyetine Geçiş Süreci ve Hedefler

Greater Anglia’nın kamu mülkiyetine geçişi, Yolcu Demiryolu Hizmetleri (Kamu Mülkiyeti) Yasası kapsamında gerçekleşen üçüncü geçiş oldu. Bu yasa, demiryolu ağının daha verimli ve yolcu odaklı bir şekilde işletilmesini amaçlamaktadır. Geçiş süreci, Greater Anglia’nın Doğu Anglia ve Londra arasındaki bölgesel ve şehirlerarası hizmetlerini kapsamaktadır. Bu sayede, Greater Anglia diğer kamuya ait işletmecilerle daha yakın çalışacak, en iyi uygulamalar paylaşılacak, inovasyon desteklenecek ve bölgesel bağlantılar güçlendirilecektir. Demiryolu sektöründe kamu kontrolünün artması, hizmet kalitesinin yükseltilmesi, bilet fiyatlarının düzenlenmesi ve daha sürdürülebilir bir ulaşım modelinin oluşturulması gibi hedefleri de beraberinde getirmektedir.

Altyapı ve Etkileri

Kamu mülkiyetine geçişle birlikte, Greater Anglia bölgesel büyümeyi desteklemeye devam edecek. Bu kapsamda, bu ay açılacak olan Beaulieu Park ve gelecek yılın başlarında hizmete girecek olan Cambridge South olmak üzere iki yeni istasyon, binlerce yeni konuta, okula ve istihdam alanına doğrudan demiryolu bağlantısı sağlayacak. Şirketin modern, çift modlu tren filosu zaten Anglia ağındaki hizmetleri dönüştürdü; daha fazla kapasite, daha iyi erişilebilirlik ve gelişmiş güvenilirlik sunuyor. Nitekim Nisan 2024 ile Mart 2025 arasında Greater Anglia trenlerinin %93,9’u üç dakika içinde varış noktasına ulaşarak Birleşik Krallık’ın en dakik operatörlerinden biri oldu.

Operasyonel Değişiklikler ve Liderlik Atamaları

Gelecekte kurulacak olan Büyük Britanya Demiryolları (GBR) için hazırlıklar kapsamında, kamuya ait işletmeciler ve Network Rail rotaları arasında entegre liderlik ekipleri oluşturuluyor. Anglia bölgesi için Jamie Burles, Network Rail Anglia, c2c ve Greater Anglia arasındaki faaliyetleri koordine etmekten sorumlu, Entegre Yönetim Müdürü (Atanmış) olarak görevlendirildi. Burles, hat ve tren işbirliğine yönelik fırsatları belirleyecek ve Doğu bölgesi için birleşik bir yürütme ekibine liderlik edecek. Bu organizasyonel değişiklikler, demiryolu ağının daha verimli yönetilmesini ve operasyonel süreçlerin iyileştirilmesini hedeflemektedir.

Bölgesel Ekonomik Faydalar

Yerel iş liderleri, Greater Anglia’nın kamuya geçişini memnuniyetle karşıladı ve bunun bölgesel bağlantıyı iyileştirme ve ekonomik büyümeyi teşvik etme potansiyeline dikkat çekti. Norfolk Ticaret Odaları Genel Müdürü Nova Fairbank, Hükümetin Değişim Planı’nın yüksek kaliteli hizmetler sunmaya, ağ genelinde uzmanlık paylaşımını kolaylaştırmaya, Norfolk toplulukları için büyümeyi ve fırsatları teşvik etmeye yardımcı olacağını belirtti. Norwich BID İcra Direktörü Stefan Gurney ise Greater Anglia’nın kamu mülkiyetine dönüşünün Norwich’in bağlantısı ve büyümesi için bir destek olduğunu ekledi. Bu durum, demiryolu ulaşımının iyileştirilmesinin yerel ekonomiler üzerindeki olumlu etkilerini göstermektedir.

Gelecek Projeksiyonları ve Performans İyileştirmeleri

Greater Anglia’nın yanı sıra c2c, Northern, TransPennine Express, Southeastern, LNER ve South Western Railway gibi diğer işletmeler de DfT Operator Ltd (DFTO) tarafından işletilmektedir. West Midlands Trains 1 Şubat 2026’da, Govia Thameslink Railway (GTR) ise 31 Mayıs 2026’da kamu mülkiyetine geçecek. 2026 ortalarına kadar, Ulaştırma Bakanlığı’nın denetlediği on yolcu yolculuğundan sekizi kamuya ait hizmetlerde gerçekleşecek. Chiltern Demiryolları ve Great Western Railway gibi diğer geçişler de Ulaştırma Bakanı’nın nihai kararları doğrultusunda zamanla gerçekleşecek. Yolcular şimdiden faydalarını görüyor: Southeastern ve LNER artık en düşük iptal oranlarına sahip ilk beş operatör arasında yer alırken, TransPennine Express performansını %34 oranında artırdı. South Western Railway, hizmetteki yeni trenlerini üçe katladı ve aksama durumlarında kamuya ait operatörler arasında ek ücret ödemeden bilet kabulünü başlattı.

Sonuç

Greater Anglia’nın 12 Ekim 2025’te kamu mülkiyetine geçişi, Birleşik Krallık demiryolu ağını reforme etmeye yönelik daha geniş bir hükümet girişiminin parçasıdır. Bu hamle, hizmet güvenilirliğini, hesap verebilirliği ve yolcu deneyimini iyileştirmeyi amaçlamaktadır. Önümüzdeki dönemde, daha fazla işletmecinin kamu mülkiyetine geçmesi planlanmaktadır. Demiryolu sektörü, kamu kontrolünün artmasıyla birlikte daha verimli, güvenilir ve yolcu odaklı bir yapıya kavuşacaktır. Bu dönüşüm, bölgesel ekonomilere önemli katkılar sağlayacak ve sürdürülebilir bir ulaşım modeli için zemin hazırlayacaktır. Gelecekte, demiryolu ağının modernizasyonu ve teknolojik yeniliklerle desteklenmesi, sektörün daha da gelişmesini sağlayacaktır.

Şirket Özeti

Greater Anglia: Doğu Anglia ve Londra’ya bölgesel ve şehirlerarası demiryolu hizmetleri işletmektedir.

Great British Railways (GBR): Birleşik bir demiryolu ağı oluşturmayı amaçlamaktadır.

Network Rail Anglia: Network Rail altyapısının bir parçasıdır.

c2c: Bir tren işletme şirketidir.

Northern: Bir tren işletme şirketidir.

TransPennine Express: Bir tren işletme şirketidir.

Southeastern: Bir tren işletme şirketidir.

LNER: Bir tren işletme şirketidir.

South Western Railway: Bir tren işletme şirketidir.

West Midlands Trains: Bir tren işletme şirketidir.

Govia Thameslink Railway (GTR): Bir tren işletme şirketidir.

Chiltern Railways: Bir tren işletme şirketidir.

Great Western Railway: Bir tren işletme şirketidir.

DfT Operator Ltd (DFTO): c2c, Northern, TransPennine Express, Southeastern, LNER ve South Western Railway’in mevcut işletmecisidir.